Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Rājasūya-sambhāra: Prosperity under Rājadharma and the Initiation of Yudhiṣṭhira’s Sacrifice

वशे चक्रे महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रम: । बलवानोंमें श्रेष्ठ महापराक्रमी तथा भयंकर पुरुषार्थ प्रकट करनेवाले पाण्डुकुमार महाबाहु भीमसेनने समरमें पीठ न दिखानेवाले काशिराज सुबाहुको बलपूर्वक हराया ।।

vaśe cakre mahābāhur bhīmo bhīmaparākramaḥ | balavānāṃ śreṣṭhaḥ mahāparākramaḥ tathā bhayaṅkara-puruṣārtha-prakaṭa-karaḥ pāṇḍu-kumāro mahābāhuḥ bhīmaseno 'pi samare pṛṣṭhaṃ na darśayantaṃ kāśirājaṃ subāhukaṃ balapūrvakaṃ harayām āsa || tataḥ supārśvam abhitas tathā rājapatiṃ krathum ... |

ヴァイシャンパーヤナは語った。恐るべき武勇で名高い大腕のビーマは、彼らをことごとく己の支配下に置いた。パーンドゥの王子ビーマセーナ――強者の中の第一、偉大な武威を備え、凄まじい男の気概を示す者――は、戦場で決して背を見せぬカーシー王スバーフを、ただ力によってねじ伏せた。ついで彼はスパールシュヴァを、さらに諸王の主クラトゥをも征服した。

वशेin (his) control, under sway
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
चक्रेmade, brought (under control)
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, 3rd, Singular, Atmanepada
महाबाहुःthe mighty-armed (one)
महाबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमपराक्रमःof terrible valor
भीमपराक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीमपराक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सुपार्श्वम्Suparshva (a person)
सुपार्श्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुपार्श्व
FormMasculine, Accusative, Singular
अभितःaround, on all sides
अभितः:
TypeIndeclinable
Rootअभितः
तथाalso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
राजपतिम्the lord of kings / kingly leader (a person/epithet)
राजपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजपति
FormMasculine, Accusative, Singular
क्रथम्Kratha (a person)
क्रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रथ
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīma (Bhīmasena)
P
Pāṇḍava (Pāṇḍu-kumāra)
S
Subāhu
K
Kāśī (Kāśirājya)
S
Supārśva
K
Krathu

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma in its martial aspect: steadfastness in battle (not turning one’s back) is praised, yet superior strength and disciplined exertion can lawfully subdue even a courageous opponent within the context of royal conquest.

During the Pāṇḍavas’ campaign of subjugating kings, Bhīma defeats Subāhu, the king of Kāśī, who is described as not retreating in battle; Bhīma then proceeds to subdue other rulers such as Supārśva and Krathu.