Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Jarāsandha as Obstacle to the Rājasūya — Kṛṣṇa’s Strategic Genealogical Brief

Sabhā Parva, Adhyāya 13

परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात्‌ । शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सो: सव्यसाचिन:,निकामवर्षा: स्फीताश्न आसञ्जनपदास्तथा । महाराज युधिष्ठिर सबको आत्मीयजनोंकी भाँति अपनाते, भीमसेन सबकी रक्षा करते, सव्यसाची अर्जुन शत्रुओंके संहारमें लगे रहते, बुद्धिमान्‌ सहदेव सबको धर्मका उपदेश दिया करते और नकुल स्वभावसे ही सबके साथ विनयपूर्ण बर्ताव करते थे। इससे उनके राज्यके सभी जनपद कलहशून्य, निर्भय, स्वधर्मपरायण तथा उन्नतिशील थे। वहाँ उनकी इच्छाके अनुसार समयपर वर्षा होती थी

parigrahān narendrasya bhīmasya paripālanāt | śatrūṇāṃ kṣapaṇāc caiva bībhatsaḥ savyasācinaḥ || nikāmavarṣāḥ sphītāś ca āsañjanapadās tathā | mahārāja yudhiṣṭhiraḥ sarvān ātmīyajanān iva abhyagṛhṇāt, bhīmasenaḥ sarveṣāṃ rakṣāṃ karoti, savyasācī arjunaḥ śatrūṇāṃ saṃhāre lagnaḥ, buddhimān sahadevaḥ sarvān dharmam upadiśati, nakulaś ca svabhāvena sarvaiḥ saha vinayapūrvaṃ vyavaharati; ataḥ tasya rājyasya sarve janapadāḥ kalahāśūnyāḥ, nirbhayāḥ, svadharmaparāyaṇāḥ tathā unnatiśīlāḥ; tatra ca yathākāmaṃ kāle kāle varṣā bhavanti.

ヴァイシャンパーヤナは語った。王が正しき節度をもって治め、ビーマが民を守り、そして戦場において恐るべく、左右いずれの手にも巧みなるサヴィヤサーチー・アルジュナが敵を滅ぼし続けたゆえに、その国は栄えた。大王ユディシュティラの御代には、万人が身内のごとく抱かれ、ビーマセーナは民の盾となり、サヴィヤサーチー・アルジュナは敵対の勢力を鎮めることに専心し、賢きサハデーヴァは絶えず人々にダルマを説き、ナクラは生来の謙譲と礼をもって万民に接した。かくして諸国は争いなく、恐れなく、各々の本分に励み、着実に繁栄し、雨もまた望みのままに季節どおり降り注いだ。

परिग्रहात्from the governance/administration
परिग्रहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपरिग्रह
FormMasculine, Ablative, Singular
नरेन्द्रस्यof the king
नरेन्द्रस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनरेन्द्र
FormMasculine, Genitive, Singular
भीमस्यof Bhima
भीमस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Genitive, Singular
परिपालनात्from protection/guarding
परिपालनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपरिपालन
FormNeuter, Ablative, Singular
शत्रूणाम्of enemies
शत्रूणाम्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Genitive, Plural
क्षपणात्from destruction/annihilation
क्षपणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootक्षपण
FormNeuter, Ablative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
बीभत्सोःof Arjuna (the terrible one)
बीभत्सोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबीभत्सु
FormMasculine, Genitive, Singular
सव्यसाचिनःof the ambidextrous archer (Arjuna)
सव्यसाचिनः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसव्यसाचिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
निकामवर्षाःrains as desired
निकामवर्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिकामवर्ष
FormFeminine, Nominative, Plural
स्फीताःabundant/prosperous
स्फीताः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्फीत
FormFeminine, Nominative, Plural
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Plural
जनपदाःdistricts/regions
जनपदाः:
Karta
TypeNoun
Rootजनपद
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bhīma (Bhīmasena)
A
Arjuna (Bībhatsa, Savyasācī)
S
Sahadeva
N
Nakula
Ś
śatravaḥ (enemies)
J
janapadāḥ (provinces/territories)

Educational Q&A

A stable and prosperous kingdom arises when each leader fulfills a complementary dharmic role: the king governs with restraint and fairness, protectors ensure public safety, defenders neutralize threats, the wise teach dharma, and the courteous maintain social cohesion—resulting in harmony, security, and even nature’s cooperation through timely rains.

Vaiśampāyana describes the well-ordered state under Yudhiṣṭhira: he treats all as his own, Bhīma safeguards the people, Arjuna suppresses enemies, Sahadeva gives dharma-instruction, and Nakula behaves with humility; consequently the provinces are peaceful, fearless, dutiful, and prosperous, with rains arriving in season.