Shloka 6
उत्पातदर्शनम् — Portents and Kāla among the Vṛṣṇis
ताल: सुपर्णश्व महाध्वजौ तौ सुपूजितौ रामजनार्दनाभ्याम् । उच्चैर्जहुरप्सरसो दिवानिशं वाचश्नोचुर्गम्यतां तीर्थयात्रा,बलराम और श्रीकृष्ण जिनकी सदा पूजा करते थे, उन ताल और गरुड़के चिह्नसे युक्त दोनों विशाल ध्वजोंको अप्सराएँ ऊँचे उठा ले गयीं और दिन-रात लोगोंसे यह बात कहने लगीं कि “अब तुमलोग तीर्थ-यात्राके लिये निकलो”
vaiśampāyana uvāca |
tālau suparṇaśva-mahādhvajau tau supūjitau rāma-janārdanābhyām |
uccair jahur apsaraso divāniśaṃ vācaś coccūr gamyatāṃ tīrthayātrā ||
ヴァイシャンパーヤナは語った。タール（椰子樹）の印と、ガルダおよび馬の印を帯びた二つの大旗は、バララーマとジャナールダナ（クリシュナ）により久しく崇敬されてきたが、忽ち天女（アプサラス）に高く掲げられ、運び去られた。彼女らは昼夜、人々に告げ続けた。「今こそ聖なる渡し場ティールタへ巡礼（tīrtha-yātrā）に出よ。」この徴は、時代の決定的な転回を示す。神の支えが退くとき、人は浄化と節制、そしてダルマへの立て直しへと、巡礼によって促されるのである。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When auspicious divine symbols withdraw, it signals a moral and cosmic turning-point; the appropriate response is not clinging but purification and re-alignment with dharma—here expressed as undertaking tīrtha-yātrā, a disciplined movement toward sacred order and inner restraint.
Celestial apsarases seize and lift away the two great standards associated with Balarāma and Kṛṣṇa, then continuously announce that people should depart on pilgrimage. The episode functions as an omen indicating imminent upheaval and the closing of Kṛṣṇa’s visible presence in the world.