Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

कर्णस्य एकाकि-प्रहारः तथा पाण्डव-महारथ-परिवेष्टनम् | Karṇa’s concentrated assault and the Pāṇḍava encirclement

ततः प्रवृत्ते युधि सम्प्रहारे भूतानि सर्वाणि सदैवतानि । आसन्‌ समेतानि सहाप्सरोभि- दिदृक्षमाणानि नरप्रवीरान्‌,तदनन्तर युद्धस्थलमें जब भीषण मार-काट होने लगी, उस समय देवताओं तथा अप्सराओंसहित समस्त प्राणी उन नरवीरोंको देखनेकी इच्छासे एकत्र हो गये थे

tataḥ pravṛtte yudhi samprahāre bhūtāni sarvāṇi sadaivatāni | āsan sametāni sahāpsarobhir didṛkṣamāṇāni narapravīrān |

サञ्जयは言った。――そののち、戦いがまことに始まり、凄烈な衝突が進むと、あらゆる生きとし生けるものが、神々とともに、アプサラス(天女)を伴ってそこに集い、人のうち最もすぐれた勇士たちを見ようと切望した。

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
प्रवृत्तेwhen (it) had begun / having commenced
प्रवृत्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (√वृत् + प्र, क्त)
Formneuter, locative, singular
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध् (स्त्री/पुं प्रातिपदिक)
Formfeminine, locative, singular
सम्प्रहारेin the fierce clash/onslaught
सम्प्रहारे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसम्प्रहारा (सम्+प्र+√हृ/√हन् भाववाचक-प्रातिपदिक)
Formmasculine, locative, singular
भूतानिbeings, creatures
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत (√भू, क्त; प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, plural
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्व-प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, plural
सदैवतानिtogether with the gods / having the gods (with them)
सदैवतानि:
Karta
TypeAdjective
Rootस-देवता (देवता-प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, plural
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Root√अस्
Formimperfect (लङ्), 3rd, plural
समेतानिassembled, gathered
समेतानि:
Karta
TypeAdjective
Rootसमेत (सम्+√इ, क्त; प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
अप्सरोभिःwith apsarases
अप्सरोभिः:
Karana
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formfeminine, instrumental, plural
दिदृक्षमाणानिwishing to see
दिदृक्षमाणानि:
Karta
TypeAdjective
Rootदिदृक्षमान (√दृश्, सन्-इच्छार्थक; शानच्)
Formneuter, nominative, plural
नरप्रवीरान्the foremost heroes among men
नरप्रवीरान्:
Karma
TypeNoun
Rootनर-प्रवीर (प्रवीर-प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
devas (gods)
A
apsarases
A
all beings (bhūtāni)
H
human heroes/warriors (narapravīrāḥ)
B
battlefield (implicit)