Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा

Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya

स्वान्‌ योधानब्रवीत्‌ क्रुद्धों निध्नतैतानू किमासत । अपनी सेनाको खदेड़ी जाती हुई देख धर्मराज युधिष्ठिरने कुपित हो अपने पक्षके योद्धाओंसे कहा--“अरे! क्यों चुप बैठे हो? इन शत्रुओंको मार डालो” ।।

sañjaya uvāca | svān yodhān abravīt kruddho nighnataitānū kim āsata | tato rājñābhyanujñātāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ |

サンジャヤは言った。「自軍が追い立てられて退くのを見て、法王ユディシュティラは憤り、味方の戦士たちに告げた。『なぜ黙って座しているのだ。あの敵どもを討て!』 そして王の許しを得るや、パーンダヴァの大車戦士たちは動き出した――戦の圧迫の中、義務と王権が断固たる応答を求めたのである。」

स्वान्his own
स्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
योधान्warriors
योधान्:
Karma
TypeNoun
Rootयोध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध्)
FormMasculine, Nominative, Singular
निघ्नतstrike/kill!
निघ्नत:
Karma
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + नि (उपसर्ग)
FormImperative (लोट्), 2nd, Plural
एतान्these
एतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
किम्why/what
किम्:
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formtrue
आसतyou sat/you remain
आसत:
Karta
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
FormImperfect (लङ्), 2nd, Plural
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formtrue
राज्ञाby the king
राज्ञा:
Karana
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
अभ्यनुज्ञाताःhaving been permitted/authorized
अभ्यनुज्ञाताः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभ्यनुज्ञात (कृदन्त; √ज्ञा with अभि+अनु)
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dharmarāja Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍavas
P
Pāṇḍava mahārathas (great chariot-warriors)
E
enemy warriors (unnamed)

Educational Q&A

The verse highlights rāja-dharma and kṣatriya-dharma: when one’s side falters in a justly undertaken war, a king must not lapse into passivity. Leadership requires timely command, and warriors must respond to duty rather than fear or hesitation.

Sañjaya narrates that Yudhiṣṭhira, seeing his troops being pushed back, rebukes his own fighters for sitting idle and orders them to strike the enemy. After receiving the king’s authorization, the Pāṇḍava champions (mahārathas) prepare to engage decisively.