Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

कर्णपर्व — अध्याय ४०

Karṇa’s Pressure on the Pāñcālas; Duryodhana Disabled; Arjuna’s Counter-Advance

उनमेंसे कुछ उड़ानोंके, नाम इस प्रकार हैं--उड्डीन (ऊँचा उड़ना), अवडीन (नीचा उड़ना), प्रडीन (चारों ओर उड़ना), डीन (साधारण उड़ना), निडीन (धीरे-धीरे उड़ना), संडीन (ललित गतिसे उड़ना), तिर्यग्डीन (तिरछा उड़ना), विडीन (दूसरोंकी चालकी नकल करते हुए उड़ना), परिडीन (सब ओर उड़ना), पराडीन (पीछेकी ओर उड़ना), सुडीन (स्वर्गकी ओर उड़ना), अभिडीन (सामनेकी ओर उड़ना), महाडीन (बहुत वेगसे उड़ना), निर्डीन (परोंको हिलाये बिना ही उड़ना), अतिडीन (प्रचण्डतासे उड़ना), संडीन डीनडीन (सुन्दर गतिसे आरम्भ करके फिर चक्कर काटकर नीचेकी ओर उड़ना), संडीनोड्डीनडीन (सुन्दर गतिसे आरम्भ करके फिर चक्‍कर काटकर ऊँचा उड़ना), डीनविडीन (एक प्रकारकी उड़ानमें दूसरी उड़ान दिखाना), सम्पात (क्षणभर सुन्दरतासे उड़कर फिर पंख फड़फड़ाना), समुदीष (कभी ऊपरकी ओर और कभी नीचेकी ओर उड़ना) और व्यतिरिक्तक (किसी लक्ष्यका संकल्प करके उड़ना), -ये छब्बीस उड़ानें हैं। इनमेंसे महाडीनके सिवा अन्य सब उड़ानोंके, “गत” (किसी लक्ष्यकी ओर जाना), “आगत' (लक्ष्यतक पहुँचकर लौट आना) और “प्रतिगत” (पलटा खाना)--ये तीन भेद हैं (इस प्रकार कुल छिहत्तर भेद हुए)। इसके सिवा बहुत-से (अर्थात्‌ पचीस) निपात भी हैं।- (ये सब मिलकर एक सौ एक उड़ानें होती हैं) ।। कर्तास्मि मिषतां वोउद्य ततो द्रक्ष्यथ मे बलम्‌ तेषामन्यतमेनाहं पतिष्यामि विहायसम्‌

kartāsmi miṣatāṁ vo 'dya tato drakṣyatha me balam | teṣām anyatamena ahaṁ patiṣyāmi vihāyasam ||

迦迦は言った。「今日、汝らが見守るまさにその時に、我は事をなす――そして我が力を汝らは目の当たりにするであろう。あの飛び方のいずれか一つをもって、我は大空へと舞い上がる。」

कर्तास्मिI am (the) doer / I will do
कर्तास्मि:
Karta
TypeVerb
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक) + अस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन
मिषताम्of (you) who are looking on / while (you) watch
मिषताम्:
Adhikarana
TypeVerb
Rootमिष् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), पुं, षष्ठी, बहुवचन
वःof you / for you
वः:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Formषष्ठी, बहुवचन
उद्यhaving risen / having gone up
उद्य:
Karna
TypeIndeclinable
Rootउद् + या (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
ततःthen / thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
द्रक्ष्यथyou will see
द्रक्ष्यथ:
Karma
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), मध्यम, बहुवचन
मेmy
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Formषष्ठी, एकवचन
बलम्strength, power
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
तेषाम्of those (among them)
तेषाम्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formषष्ठी, बहुवचन
अन्यतमेनby one (of them), by some one
अन्यतमेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअन्यतम (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया, एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Formप्रथमा, एकवचन
पतिष्यामिI will fly / I will fall (move through the air)
पतिष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्), उत्तम, एकवचन
विहायसम्the sky, the open air
विहायसम्:
Karma
TypeNoun
Rootविहायस् (प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन

काक उवाच

काक (Kāka, the crow)

Educational Q&A

The verse highlights the performative nature of boasting: claims of power are tested by action in public view. Ethically, it contrasts mere assertion with demonstrable capability, a recurring Mahābhārata concern in evaluating worth and credibility.

The speaker, Kāka (the crow), declares that while the audience watches he will demonstrate his strength by taking flight using one among the previously enumerated styles or techniques of flying.