Previous Verse
Next Verse

Shloka 1613

कर्णेन युधिष्ठिरानीकविदारणम् / Karṇa’s Breach of Yudhiṣṭhira’s Battle-Line

कथमादित्यसदृशं मृगी व्यात्रं जनिष्यति । शल्य! मैं सर्वथा इस बातपर विश्वास करता हूँ कि इस कर्णका जन्म सूतकुलमें नहीं हुआ है। इस महाबाहु महारथी और सूर्यके समान तेजस्वी कुण्डल-कवचविभूषित पुत्रको सूतजातिकी स्त्री कैसे पैदा कर सकती है? क्या कोई हरिणी अपने पेटसे बाघको जन्म दे सकी है?

Duryodhana uvāca: katham āditya-sadṛśaṁ mṛgī vyāghraṁ janiṣyati? Śalya, ahaṁ sarvathā etad viśvasimi yat asya Karṇasya janma sūta-kule na jātaṁ. asya mahā-bāhoḥ mahā-rathinaḥ sūrya-sama-tejasaḥ kuṇḍala-kavaca-vibhūṣitasya putrasya sūta-jātikī strī kathaṁ prasaviṣyati? kiṁ vā mṛgī udarāt vyāghraṁ janayet?

ドゥルヨーダナは言った。「どうして雌鹿が、太陽のごとく輝く虎を産めようか。シャリヤよ、私は確信している。カルナはスータ(御者)の家系に生まれたのではない。太陽のように光り、耳輪と鎧に飾られた、あの大腕の大車戦士を、スータの女がどうして産めよう。雌鹿が腹から虎を産んだ例があるというのか。」

कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
आदित्य-सदृशम्like the Sun
आदित्य-सदृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआदित्य-सदृश
FormMasculine, Accusative, Singular
मृगीa doe
मृगी:
Karta
TypeNoun
Rootमृगी
FormFeminine, Nominative, Singular
व्याघ्रम्a tiger
व्याघ्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्याघ्र
FormMasculine, Accusative, Singular
जनिष्यतिwill give birth (produce)
जनिष्यति:
TypeVerb
Root√जन् (जनीँ प्रादुर्भावे)
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
Ś
Śalya
K
Karna
S
Sun (Āditya/Sūrya)
E
earrings (kuṇḍala)
A
armor (kavaca)
D
doe (mṛgī)
T
tiger (vyāghra)

Educational Q&A

The passage highlights how social assumptions about birth and caste are used rhetorically to assign honor or legitimacy. Duryodhana argues that extraordinary excellence must imply extraordinary origin, revealing both admiration for Karṇa and the ethical tension in judging worth by lineage rather than conduct.

During the Karṇa Parva, Duryodhana addresses Śalya and insists that Karṇa cannot truly be of sūta birth. He uses a striking metaphor—‘a doe cannot give birth to a tiger’—to claim that Karṇa’s sun-like brilliance and martial stature prove a higher origin.