Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Karṇa’s advance against the Pāṇḍava host; Arjuna’s clash with the Saṃśaptakas (कर्णस्य पाण्डवसेनाप्रवेशः—अर्जुनस्य संशप्तकसंप्रहारः)

विद्राव्य सगणानू्‌ देवांस्तत्र तत्र तदा तदा । विचेरु: स्वेन कामेन वरदानेन दर्पिता:

vidrāvya sagaṇān devāṁs tatra tatra tadā tadā | viceruḥ svena kāmena varadānena darpitāḥ | tapa ugraṁ samāsthāya niyame parame sthitāḥ |

ドゥルヨーダナは言った。「その時、神々がダイティヤ族を打ち破ったと、われらは聞いている。敗北ののち、ターラカースラの三人の子—ターラークシャ、カマラークシャ、ヴィデュンマーリー—は苛烈な苦行(タパス)に身を寄せ、最高の戒律に堅く住した。得た恩寵の賜物により驕り高ぶり、彼らは神々とその従者の群れを所々から追い払い、ついには思うがままに遍歴したのだ。」

विद्राव्यhaving driven away
विद्राव्य:
TypeVerb
Rootवि+द्रु (धातु)
Formल्यप् (क्त्वान्त/अव्ययीभाव-भावे), कर्तरि, पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)
सगणान्together with their hosts
सगणान्:
Karma
TypeAdjective
Rootस-गण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (in various places)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
तदाagain and again/at times
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
विचेरुःthey roamed/moved about
विचेरुः:
TypeVerb
Rootवि+चर् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), Perfect (narrative past), 3rd, Plural
स्वेनby their own
स्वेन:
Karana
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
कामेनdesire/will
कामेन:
Karana
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
वरदानेनby the boon
वरदानेन:
Karana
TypeNoun
Rootवरदान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
दर्पिताःpuffed up/proud
दर्पिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootदर्पित (प्रातिपदिक; कृदन्त from दर्प्/दृप्)
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Plural
तपःausterity
तपः:
Karma
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
उग्रम्fierce
उग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
समास्थायhaving undertaken/resorted to
समास्थाय:
TypeVerb
Rootसम्+आ+स्था (धातु)
Formल्यप् (क्त्वान्त/अव्ययीभाव-भावे), कर्तरि, पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)
नियमेin observance/discipline
नियमे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
परमेsupreme/most excellent
परमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
स्थिताःstanding/abiding
स्थिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्थित (प्रातिपदिक; कृदन्त from स्था)
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Plural

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
D
Devas
D
Daityas
T
Tārakāsura
T
Tārākṣa
K
Kamalākṣa
V
Vidyunmālī
G
gaṇas (attendant hosts of the gods)
B
boons (varadāna)
T
tapas (austerity)

Educational Q&A

Austerity and discipline can yield power (boons), but when joined with pride (darpa) they become instruments of oppression. The verse highlights an ethical warning: spiritual attainments without humility and restraint tend toward adharma.

Duryodhana recounts a well-known mythic episode: after the gods defeat the Daityas, Tārakāsura’s three sons perform fierce tapas, gain boons, become arrogant, and repeatedly drive the gods and their hosts from various places, roaming freely by their own will.