Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

Droṇa-parva Adhyāya 94: Sātyaki–Sudarśana Yuddha (सात्यकि–सुदर्शन युद्ध)

हत्वा श्रुतायुधं वीर॑ धरणीमन्वपद्यत । गदां निवर्तितां दृष्टवा निहतं च श्रुतायुधम्‌

hatvā śrutāyudhaṃ vīra dharaṇīm anvapadyata | gadāṃ nivartitāṃ dṛṣṭvā nihataṃ ca śrutāyudham ||

サンジャヤは言った。「勇士シュルターユダは討たれると、大地に崩れ落ちた。軌道を返して戻った棍棒と、討ち伏せられたシュルターユダを見て、戦の冷厳な教訓が露わとなった。いったん放たれた暴力は使い手に跳ね返り得る。武器の戒めと己の行いを破れば、勇者といえども地に伏すのだ。」

हत्वाhaving slain
हत्वा:
TypeVerb
Rootहन् (√हन्)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
श्रुतायुधम्Śrutāyudha (name of a warrior)
श्रुतायुधम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रुतायुध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरO hero
वीर:
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
धरणीम्the earth/ground
धरणीम्:
Karma
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
अन्वपद्यतfell down upon / sank down on
अन्वपद्यत:
TypeVerb
Rootअनु + पद् (√पद्)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
निवर्तिताम्turned back / repelled / withdrawn
निवर्तिताम्:
TypeAdjective
Rootनि + वृत् (√वृत्) / निवर्तित (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश् (√दृश्)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
निहतम्slain
निहतम्:
TypeAdjective
Rootनि + हन् (√हन्) / निहत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
and
:
TypeIndeclinable
Root
श्रुतायुधम्Śrutāyudha
श्रुतायुधम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रुतायुध (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śrutāyudha
G
gadā (mace)
D
dharaṇī (earth)

Educational Q&A

The verse underscores a recurring Mahābhārata ethic: destructive force is unstable and can rebound upon its user. Even a brave warrior falls when the moral or conditional safeguards surrounding a weapon are breached; thus, dharma and restraint are portrayed as integral to power.

Sañjaya reports that Śrutāyudha has been killed and has fallen to the ground. The narrator highlights that the mace has been turned back (as if recoiling), and Śrutāyudha is seen lying slain—marking the end of his combat episode.