Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Droṇa-parva Adhyāya 94: Sātyaki–Sudarśana Yuddha (सात्यकि–सुदर्शन युद्ध)

हताश्चं रथमुस्तृज्य स तु राजा श्रुतायुध:,अभ्यद्रवद्‌ रणे पार्थ गदामुद्यम्य वीर्यवान्‌ । घोड़ोंके, मारे जानेपर पराक्रमी राजा श्रुतायुध उस रथको छोड़कर हाथमें गदा ले समरांगणमें अर्जुनपर टूट पड़े

hatāś ca ratham utsṛjya sa tu rājā śrutāyudhaḥ, abhyadravad raṇe pārtha gadām udyamya vīryavān.

サンジャヤは言った。「馬を討たれると、剛勇の王シュルターユダは戦車を捨て、棍棒(ガダー)を振り上げて戦場のただ中をアルジュナめがけて突進した。」

हतान्slain
हतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootहन् (क्त-प्रत्ययान्त: हत)
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्सृज्यhaving abandoned/left
उत्सृज्य:
TypeVerb
Rootउत्सृज्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Parasmaipada (usage)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रुतायुधःShrutayudha (proper name)
श्रुतायुधः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रुतायुध (नाम)
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यद्रवत्rushed/ran towards
अभ्यद्रवत्:
TypeVerb
Rootअभि-द्रु
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
पार्थम्Arjuna (son of Pritha)
पार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
गदाम्mace
गदाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Accusative, Singular
उद्यम्यhaving lifted/raised
उद्यम्य:
TypeVerb
Rootउद्-यम्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Parasmaipada (usage)
वीर्यवान्valiant, powerful
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śrutāyudha
A
Arjuna (Pārtha)
C
chariot (ratha)
M
mace (gadā)
B
battlefield (raṇa)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya ideal of steadfast courage: even after losing his chariot (a major tactical support), Śrutāyudha continues the fight on foot with a mace. It also implicitly points to the moral cost of war—bravery persists, yet it fuels further destruction.

Śrutāyudha’s horses are killed; he leaves his chariot, raises his mace, and charges directly at Arjuna in the battle, as reported by Sañjaya.