Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Droṇa-parva Adhyāya 94: Sātyaki–Sudarśana Yuddha (सात्यकि–सुदर्शन युद्ध)

शरैरनेकसाहसै: पीडयामास भारत | भारत! यह देख शत्रुदमन अर्जुनने मुसकराते हुए ही श्रुतायुधको कई हजार बाण मारकर पीड़ित कर दिया ।। अश्वांश्वास्यावधीत्‌ तूर्ण सारथथिं च महारथ:

sañjaya uvāca | śarair aneka-sāhasaiḥ pīḍayāmāsa bhārata | bhārata! yaḥ dṛṣṭvā śatrudamana arjunaḥ muskarāte eva śrutāyudhaṃ kai sahasra-bāṇaiḥ mārayan pīḍitaṃ cakāra || aśvān aśvāsya avadhīt tūrṇaṃ sārathiṃ ca mahārathaḥ ||

サンジャヤは言った。「おお、バーラタよ。彼は幾千もの矢で相手を激しく苦しめた。これを見た敵伏せのアルジュナは、なお微笑みをたたえたまま、シュルターユダに数千の矢を浴びせて責め立てた。ついでその大車戦の勇士は、たちまち彼の馬と御者をも討ち取った。」

शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अनेकसाहसैःby many thousands (in number)
अनेकसाहसैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअनेकसाहस
FormMasculine, Instrumental, Plural
पीडयामासtormented / afflicted
पीडयामास:
TypeVerb
Rootपीड्
FormPerfect (Periphrastic), Third, Singular
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Accusative, Plural
अश्वास्यthe horse-faced one (a name/epithet)
अश्वास्य:
Karma
TypeNoun
Rootअश्वास्य
FormMasculine, Accusative, Singular
अवधीत्slew / killed
अवधीत्:
TypeVerb
Rootवध्
FormImperfect, Third, Singular
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
सारथिम्charioteer
सारथिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसारथि
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra (implied by address 'Bhārata')
A
Arjuna
S
Shrutayudha
H
horses
C
charioteer
A
arrows

Educational Q&A

The verse highlights the warrior ideal of steadiness under pressure: Arjuna remains composed—even smiling—while executing decisive action. Ethically, it reflects kṣatriya-dharma in battle: responding to aggression with skill and resolve, without being overwhelmed by fear or anger.

Sanjaya reports that Arjuna showers Śrutāyudha with thousands of arrows, severely afflicting him. Arjuna then quickly disables the opponent’s mobility by killing the horses and the charioteer, a common battlefield tactic to neutralize a chariot-warrior.