Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

Yudhiṣṭhira–Droṇa Saṃgrāma

Engagement and Countermeasures

विलोहिताय धूम्राय व्याधायानपराजिते । नित्यनीलशिखण्डाय शूलिने दिव्यचक्षुषे,विशेष लोहित एवं धूम्रवर्णवाले, मृगव्याधस्वरूप, समस्त प्राणियोंको पराजित करनेवाले, सर्वदा नीलकेश धारण करनेवाले, त्रिशूलधारी, दिव्यलोचन, संहारक, पालक, त्रिनेत्रधारी, पापरूपी मृगोंके बधिक, हिरण्यरेता (अग्नि), अचिन्त्य, अम्बिकापति, सम्पूर्ण देवताओंद्वारा प्रशंसित, वृषभ-चिह्नसे युक्त ध्वजा धारण करनेवाले, मुण्डित मस्तक, जटाधारी, ब्रह्मचारी, जलमें तप करनेवाले, ब्राह्मणभक्त, अपराजित, विश्वात्मा, विश्वस्रष्टा, विश्वको व्याप्त करके स्थित, सबके सेवन करनेयोग्य तथा सदा समस्त प्राणियोंकी उत्पत्तिके कारणभूत आप भगवान्‌ शिवको बारंबार नमस्कार है

sañjaya uvāca | vilohitāya dhūmrāya vyādhāyānparājite | nityanīlaśikhaṇḍāya śūline divyacakṣuṣe |

サンジャヤは言った。「幾度も礼拝する、主シヴァに—赫々たる赤と煙の色を帯び、征服されぬ天の狩人として現れ、常に濃紺の結髪の頂を戴き、三叉戟を執り、天眼の視を具えたまう御方に。」

विलोहितायto the intensely red one
विलोहिताय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootविलोहित
FormMasculine, Dative, Singular
धूम्रायto the smoke-colored/grey one
धूम्राय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootधूम्र
FormMasculine, Dative, Singular
व्याधायto the hunter
व्याधाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootव्याध
FormMasculine, Dative, Singular
अनपराजितेin/with the unconquered one
अनपराजिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनपराजित
FormMasculine, Locative, Singular
नित्यनीलशिखण्डायto him whose crest/tuft is ever blue
नित्यनीलशिखण्डाय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootनित्यनीलशिखण्ड
FormMasculine, Dative, Singular
शूलिनेto the trident-bearer
शूलिने:
Sampradana
TypeNoun
Rootशूलिन्
FormMasculine, Dative, Singular
दिव्यचक्षुषेto the one with divine eyes
दिव्यचक्षुषे:
Sampradana
TypeAdjective
Rootदिव्यचक्षुस्
FormMasculine, Dative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
S
Shiva (Rudra)
T
Trishula (trident)

Educational Q&A

In the midst of battlefield chaos, the text models turning to the invincible divine (Śiva/Rudra) for protection and moral steadiness—recognizing a higher cosmic power that destroys evil and sustains order beyond human victory and defeat.

Sanjaya recites an invocation praising Śiva with powerful epithets (red-hued, smoke-colored, hunter-form, unconquered, trident-bearing, divine-eyed). The stuti serves as a protective and sanctifying frame within the war narrative of the Droṇa Parva.