Shloka 49

अभिनच्छरवर्षेण द्रोणानीकमनेकधा । तब दिव्यास्त्रोंके ज्ञाता यज्ञसेनकुमार शूरवीर महारथी धृष्टद्युम्नने अपने बाणोंकी वर्षासे द्रोणाचार्यकी सेनाको बारंबार घायल किया || ४८ $ ।। द्रोणस्य शरवर्षाणि शरवर्षेण पार्षत:

dronasya śaravarṣāṇi śaravarṣeṇa pārṣataḥ

サञ्जयは語った。――プリシャタの子ドリシュタデュムナは、ドローナの降らす矢の雨を、自らの矢の雨で迎え撃ち、矢をもって矢に対した。そこには戦の陰鬱な相互性が示される――技は技に、決意は決意に応じ、刹帝利の法(kṣātra-dharma)が両軍を容赦なき傷の応酬へと駆り立てるのである。

द्रोणस्यof Droṇa
द्रोणस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Genitive, Singular
शरवर्षाणिshowers of arrows
शरवर्षाणि:
Karma
TypeNoun
Rootशरवर्ष
FormNeuter, Accusative, Plural
शरवर्षेणwith a shower of arrows
शरवर्षेण:
Karana
TypeNoun
Rootशरवर्ष
FormNeuter, Instrumental, Singular
पार्षतःthe son of Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna)
पार्षतः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्षत
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Droṇa (Droṇācārya)
P
Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna, son of Pṛṣata)

Educational Q&A

The verse highlights the harsh symmetry of warfare: aggression is met by equal counterforce. It implicitly points to the ethical tension in kṣatriya-dharma—duty and prowess operate within a cycle of retaliation that multiplies harm even when performed as ‘duty’.

Sañjaya reports that Dhṛṣṭadyumna (Pārṣata) counters Droṇa’s intense volleys of arrows with his own dense shower, effectively matching Droṇa’s attack and sustaining the fierce duel on the battlefield.