Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Night Vigil and Kṛṣṇa’s Instructions to Dāruka (निशि प्रजागरः—दारुकानुशासनम्)

हैरण्यास्तत्र वाहिन्य: स्वैरिण्यो व्यवहन्‌ पुरा । ग्राहान्‌ कर्कटकांश्वैव मत्स्यांश्व विविधान्‌ बहून्‌,राजा सुहोत्रके राज्यमें पहले स्वच्छन्द गतिसे बहनेवाली स्वर्णरससे भरी हुई सरिताएँ सुवर्णमय ग्राहों, केकड़ों, मत्स्यों तथा नाना प्रकारके बहुसंख्यक जल-जन्तुओंको अपने भीतर बहाया करती थीं

hairaṇyās tatra vāhinyāḥ svairiṇyo vyavahan purā | grāhān karkaṭakāṃś caiva matsyāṃś ca vividhān bahūn |

ナーラダは言った。「その国では、昔、黄金の精髄に満ちた流れが意のままに自在に走り、その中には黄金の鰐、黄金の蟹、さまざまな魚、そして数多の水の生きものが宿っていた。」

हैरण्याःgolden / filled with gold (liquid)
हैरण्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootहैरण्य
FormFeminine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
वाहिन्यःstreams/rivers
वाहिन्यः:
Karta
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Nominative, Plural
स्वैरिण्यःfree-flowing / moving at will
स्वैरिण्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वैरिणी
FormFeminine, Nominative, Plural
व्यवहन्they carried/flowed bearing
व्यवहन्:
Karta
TypeVerb
Rootवह्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural
पुराformerly/once
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
ग्राहान्crocodiles/gharial-like creatures
ग्राहान्:
Karma
TypeNoun
Rootग्राह
FormMasculine, Accusative, Plural
कर्कटकान्crabs
कर्कटकान्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्कटक
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मत्स्यान्fish
मत्स्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootमत्स्य
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विविधान्various
विविधान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine, Accusative, Plural
बहून्many
बहून्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Accusative, Plural

नारद उवाच

N
Nārada
G
golden streams/rivers
G
grāha (crocodiles)
K
karkaṭaka (crabs)
M
matsya (fish)

Educational Q&A

The verse evokes a world of extraordinary abundance to highlight the grandeur (and implied transience) of worldly prosperity; such marvels form a backdrop against which dharma and right conduct, not mere wealth, become the lasting measure.

Nārada is describing a remarkable region from ancient times where freely flowing streams, filled with golden substance, carried aquatic creatures—crocodiles, crabs, and many varieties of fish—emphasizing the wondrous, opulent character of that place.