Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Cakravyūha-saṃkalpaḥ, Saṃśaptaka-āhvānaṃ, Saubhadra-vikrīḍitam

Drona Parva, Adhyāya 32

दीप्यमानमपश्याम तेजसा वानरध्वजम्‌ | सूर्यके समान तेजस्वी एवं यशस्वी अर्जुनके चिह्नस्वरूप वानरध्वजको हमने दूरसे ही देखा, जो अपने दिव्य तेजसे उद्धासित हो रहा था ।। ४४ ई ।। संशप्तकसमुद्रं तमुच्छोष्यास्त्रगभस्तिभि:

sañjaya uvāca | dīpyamānam apaśyāma tejasā vānaradhvajam | sūryake samāna tejasvī evaṃ yaśasvī arjunake cihnasvarūpa vānaradhvajaṃ vayam dūrata eva dadarśma, yaḥ svadivya-tejasā udbhāsitaḥ | saṃsaptaka-samudraṃ tam ucchoṣya astragabhastibhiḥ |

サञ्जयは語った。遠くからでも、猿の紋章を掲げるアルジュナの旗(ヴァーナラ旗)を我らは見た。太陽のごとき輝きで燃え立ち、名声高き彼のしるしとして、神々しい光を放っていた。それはまるで武器の光芒によってサṃシャプタカの「大海」をも干上がらせんとするかのようであり、戦乱のただ中にあっても揺るがぬアルジュナの決意と、その大義の道徳的威力を告げる兆しであった。

dīpyamānamblazing, shining
dīpyamānam:
Karma
TypeAdjective
Rootdīp (dhātu) / dīpyamāna (kṛdanta-prātipadika)
Formmasculine, accusative, singular
apaśyāmawe saw
apaśyāma:
Karta
TypeVerb
Rootdṛś (paśyati)
Formimperfect (laṅ), 1st, plural
tejasāby (its) radiance
tejasā:
Karana
TypeNoun
Roottejas
Formneuter, instrumental, singular
vānara-dhvajamthe monkey-banner (banner with a monkey emblem)
vānara-dhvajam:
Karma
TypeNoun
Rootdhvaja
Formmasculine, accusative, singular
saṃśaptaka-samudramthe ocean-like host of Saṃśaptakas
saṃśaptaka-samudram:
Karma
TypeNoun
Rootsamudra
Formmasculine, accusative, singular
tamthat (him/it)
tam:
Karma
TypePronoun
Roottad (sarvanāma-prātipadika)
Formmasculine, accusative, singular
ucchoṣyahaving dried up
ucchoṣya:
TypeVerb
Rootśuṣ (śoṣayati) with ud-
Formabsolutive (tumun/lyap): -ya (gerund), active, having dried up
astra-gabhastibhiḥwith the rays/beams of weapons (missiles)
astra-gabhastibhiḥ:
Karana
TypeNoun
Rootgabhasti
Formfeminine, instrumental, plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
V
Vānaradhvaja (monkey-emblem banner)
S
Sūrya (the Sun)
S
Saṃsaptakas