Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

द्रोणवध-प्रश्नः

Droṇa’s Fall: Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry

दन्तवर्णस्तु राजानं कालवाला युधिष्ठटिरम्‌ भीमवेगा नरव्याप्रमवहन्‌ वातरंहस:,हाथीके दाँतके समान सफेद रंग, काली एूँछ तथा वायुके समान तीव्र एवं भयंकर वेगवाले घोड़े नरश्रेष्ठ राजा युधिष्ठिरको रणक्षेत्रमें ले गये

dantavarṇas tu rājānaṃ kālavālā yudhiṣṭhiram | bhīmavegā naravyāghram avahan vātarāṃhasaḥ ||

サञ्जयは言った。象牙のごとく白く、鬣は黒く、風のように疾く、その疾走は恐るべき馬たちが、「人中の虎」たる王ユディシュティラを戦場へと運んだ。

दन्तवर्णःhaving tooth-like (white) color
दन्तवर्णः:
Karta
TypeAdjective
Rootदन्तवर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
कालवालाःhaving black manes
कालवालाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकालवाला
FormMasculine, Nominative, Plural
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
भीमवेगाःof terrible speed
भीमवेगाः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीमवेग
FormMasculine, Nominative, Plural
नरव्याघ्रम्the tiger among men (best of men)
नरव्याघ्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootनरव्याघ्र
FormMasculine, Accusative, Singular
अवहन्carried/bore
अवहन्:
TypeVerb
Rootवह्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural
वातरंहसःswift as the wind
वातरंहसः:
Karta
TypeAdjective
Rootवातरंहस्
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
H
horses
B
battlefield

Educational Q&A

The verse highlights the tension between dharma and warfare: even a righteous king like Yudhiṣṭhira is drawn into battle by duty and circumstance, suggesting that ethical responsibility must be upheld even amid unavoidable conflict.

Sañjaya describes Yudhiṣṭhira being conveyed into the fight by exceptionally swift, fearsome horses—white like ivory and black-maned—emphasizing the urgency and intensity of the ongoing battle in Droṇa Parva.