Previous Verse
Next Verse

Shloka 656

भीमबाद्न्तरे सक्तो विस्फुरत्यनिशं बली । भीमसेनकी भुजाओंमें फँसे हुए बलवान्‌ सात्यकि धृष्टद्युम्नकी बातें सुनकर फुफकारते हुए सर्पके समान लंबी साँस खींचते हुए निरन्तर छूटनेकी चेष्टा कर रहे थे

bhīmabādhāntare sakto visphuraty aniśaṃ balī | bhīmasenakī bhujāsu phaṃsaḥ balavān sātyakiḥ dhṛṣṭadyumnasya vākyaṃ śrutvā bhujaṅga iva dīrgha-niḥśvāsaṃ muñcan nityam eva mokṣāya ceṣṭate sma |

サンジャヤは言った。「ビーマセーナの両腕の圧し潰すような抱擁に固く捉えられ、剛勇サーティヤキは休みなくもがき続けた。ドリシュタデュムナの言葉を聞くや、彼は蛇のごとく嘶き、長く重い息を引き絞り、絶え間なく脱け出そうと努めた——戦場のダルマの重圧のただ中で抑え込まれながらも、なお折れぬ武人の決意の姿であった。」

भीमबाह्वन्तरेin the interval/space of Bhima's arms
भीमबाह्वन्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभीम-बाहु-अन्तर
FormNeuter, Locative, Singular
सक्तःstuck, caught, clinging
सक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootसक्त (√सञ्ज्)
FormMasculine, Nominative, Singular
विस्फुरतिstruggles, writhes, quivers
विस्फुरति:
Karta
TypeVerb
Root√स्फुर्
FormPresent, Third, Singular
अनिशम्continually, incessantly
अनिशम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअनिशम्
बलीthe strong one
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
S
Sātyaki
D
Dhṛṣṭadyumna

Educational Q&A

Even when physically restrained and pressured by circumstances, a warrior’s duty-driven resolve is shown through sustained effort and self-control; the passage highlights endurance and determination amid the ethical intensity of battlefield dharma.

Sātyaki is trapped in Bhīma’s powerful hold. After hearing Dhṛṣṭadyumna speak, he reacts with serpent-like hissing and heavy breathing, and keeps struggling continuously to free himself.