शून्यैश्न नगराकारैरहतयोधध्वजै रथै: । अमनुष्य्यैस्त्रस्तै: कृष्पमाणैस्ततस्तत:,उस समय योद्धाओंके कटे हुए हाथ, पैर, कुण्डलमण्डित मस्तक, धनुष, बाण, प्रास, खड्ग, परशु, पट्टिश, नालीक, छोटे नाराच, नखर, शक्ति, तोमर, अन्यान्य नाना प्रकारके साफ किये हुए उत्तम आयुध, भाँति-भाँतिके विचित्र कवच, टूटे हुए विचित्र रथ तथा मारे गये हाथी, घोड़े, इधर-उधर पड़े थे। वायुके समान वेगशाली, सारथिशून्य, भयभीत घोड़े जिन्हें बारंबार इधर-उधर खींच रहे थे, जिनके रथी योद्धा और ध्वज नष्ट हो गये थे, ऐसे नगराकार सुनसान रथ भी वहाँ दृष्टिगोचर हो रहे थे। आभूषणोंसे विभूषित वीरोंके मृतशरीर यत्र-तत्र गिरे हुए थे, काटकर गिराये हुए व्यजन, कवच, ध्वज, छत्र, आभूषण, वस्त्र, सुगन्धित फूलोंके हार, रत्नोंके हार, किरीट, मुकुट, पगड़ी, किंकिणीसमूह, छातीपर धारण की जानेवाली मणि, सोनेके निष्क और चूड़ामणि आदि वस्तुएँ भी इधर-उधर बिखरी पड़ी थीं। इन सबसे भरा हुआ वह युद्धस्थल वहाँ नक्षत्रोंसे व्याप्त आकाशके समान सुशोभित हो रहा था
sañjaya uvāca |
śūnyaiś ca nagarākārair ahatayoddhadhvajai rathaiḥ |
amanūṣyaiḥ trastaiḥ kṛṣyamāṇais tatas tataḥ ||
サञ्जयは言った。「動く都のごとく巨大な戦車があったが、今や御者を失い空となっていた。乗り手の武者も旗印も討ち倒されたからである。ほとんど人ならぬほど怯えた馬があちらこちらへ引き回し、捨てられた戦車は戦場を混乱のうちに駆け巡った。」
संजय उवाच
The verse underscores the moral and existential cost of war: when warriors fall and standards are destroyed, even the proud instruments of power (great chariots) become empty shells, driven by fear and disorder—an image of impermanence and the collapse of human control amid violence.
Sañjaya describes the battlefield scene: massive chariots, once commanded by heroes and marked by banners, now roam empty as frightened horses pull them erratically in different directions after their riders and standards have been destroyed.