Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

स निर्भिन्नो विविधैरस्त्रपूगै- दिव्यैनगिर्मानिषै राक्षसैश्व । नदन्‌ नादान्‌ विविधान्‌ भैरवांश्व प्राणानिष्टांस्त्याजित: शक्रशक्त्या

sa nirbhinno vividhair astrapūgair divyair nāgair mānuṣair rākṣasaiś ca | nadan nādān vividhān bhairavāṁś ca prāṇān iṣṭāṁs tyājitaḥ śakraśaktyā ||

サンジャヤは言った。「天界の武器、ナーガに由来する武器、人間の武器、そして羅刹の武器――さまざまな武器の雨に貫かれ、引き裂かれた彼は、恐るべき叫びを幾重にも轟かせた。だがインドラの槍(シャクティ)に討ち倒され、愛惜する命をついに手放した。」

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
निर्भिन्नःpierced, rent asunder
निर्भिन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्भिन्न (नि+भिद्, past passive participle)
FormMasculine, Nominative, Singular
विविधैःby various
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अस्त्रपूगैःby masses/volleys of weapons
अस्त्रपूगैः:
Karana
TypeNoun
Rootअस्त्रपूग
FormMasculine, Instrumental, Plural
दिव्यैःby divine
दिव्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
नागैःby serpent(-weapons)/nagas
नागैः:
Karana
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Instrumental, Plural
गन्धर्वैःby gandharva(-weapons)
गन्धर्वैः:
Karana
TypeNoun
Rootगन्धर्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
मानुषैःby human
मानुषैः:
Karana
TypeAdjective
Rootमानुष
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
राक्षसैःby rakshasa(-weapons)
राक्षसैः:
Karana
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
नदन्roaring, crying aloud
नदन्:
Karta
TypeVerb
Rootनद्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
नादान्sounds, roars
नादान्:
Karma
TypeNoun
Rootनाद
FormMasculine, Accusative, Plural
विविधान्various
विविधान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine, Accusative, Plural
भैरवान्terrible, dreadful
भैरवान्:
Karma
TypeAdjective
Rootभैरव
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्राणान्life-breaths, life
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Plural
इष्टान्dear, cherished
इष्टान्:
Karma
TypeAdjective
Rootइष्ट (इष्, past passive participle)
FormMasculine, Accusative, Plural
त्याजितःmade to abandon; forced to give up
त्याजितः:
Karta
TypeVerb
Rootत्याजित (causative of त्यज्, past passive participle)
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्रशक्त्याby Indra's spear (Shakti weapon)
शक्रशक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootशक्रशक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śakra (Indra)
Ś
Śakti (spear weapon)
D
Divya-astras (celestial weapons)
N
Nāga-astras
M
Mānuṣa-astras
R
Rākṣasa-astras

Educational Q&A

The verse highlights the ethical gravity of war: even amid extraordinary prowess and supernatural weaponry, life is fragile and ultimately surrendered. It invites reflection on the cost of violence and the inevitability of death in righteous or unrighteous conflict.

Sañjaya describes a warrior being torn by volleys of diverse missiles—divine, nāga, human, and rākṣasa—and, after emitting dreadful roars, being slain (or forced to give up life) by Śakra’s spear (Indra’s śakti).