Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

द्रोणपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः (Droṇa Parva, Chapter 15): युधिष्ठिर-रक्षा तथा अर्जुनस्य शरवृष्टिः

ते पाण्डवैर््यमानास्तावका जितकाशिभि: । भीता दिशो<न्वपद्यन्त वातनुन्ना घना इव,विजयसे सुशोभित होनेवाले पाण्डवोंद्वारा पीड़ित हो आपके सभी सैनिक भयभीत हो हवाके उड़ाये हुए बादलोंकी भाँति चारों दिशाओंमें भाग गये

te pāṇḍavair yamyamānās tāvakā jitakāśibhiḥ | bhītā diśo 'nvapadyanta vātanunnā ghanā iva ||

サンジャヤは言った。勝利の輝きを帯びたパーンダヴァらに追い立てられ、あなたの軍勢は恐怖にかられて四方へ潰走した。まるで風に吹き散らされる雲の群れのように。

तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवैःby the Pandavas
पाण्डवैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural
ईर्यमाणाःbeing pressed/harassed (driven)
ईर्यमाणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootईर्यमाण
FormMasculine, Nominative, Plural, शानच् (present passive participle), ईर् (ईरयति/ईर्यते)
तावकाःyour men (Kaurava troops)
तावकाः:
Karta
TypeNoun
Rootतावक
FormMasculine, Nominative, Plural
जितकाशिभिःby those of conquered splendor (i.e., whose brilliance was overcome)
जितकाशिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootजितकाशि
FormMasculine, Instrumental, Plural
भीताःfrightened
भीताः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीत
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle), भी (to fear)
दिशःthe directions
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Plural
अन्वपद्यन्तthey fled/ran towards (took refuge in)
अन्वपद्यन्त:
TypeVerb
Rootअनु + √पद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
वातनुन्नाःdriven by the wind
वातनुन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवात-नुन्न
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle), √नुद् (to drive)
घनाःclouds
घनाः:
Karta
TypeNoun
Rootघन
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāṇḍavas
K
Kaurava troops (tāvakāḥ)
K
Kāśi

Educational Q&A

The verse highlights how fear spreads in war when an army loses steadiness: without discipline and confident leadership, even large forces scatter. Ethically, it points to the inner battle—courage and composure are as decisive as weapons.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava soldiers, pressed hard by the victorious Pāṇḍavas, panic and flee in all directions, compared to clouds driven apart by strong winds.