Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्

Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca

तत: सर्वे महाराज तव योधा जयैषिण: । सिषिचु: शरधाराभि: पाकशासनिमाहवे,महाराज! उस समय विजयकी अभिलाषा रखनेवाले आपके समस्त योद्धा युद्धस्थलमें इन्द्रकुमार अर्जुनका बाणोंकी धाराओंसे अभिषेक करने लगे

tataḥ sarve mahārāja tava yodhā jayaiṣiṇaḥ | siṣicuḥ śaradhārābhiḥ pākaśāsanim āhave ||

サञ्जयは言った。「そのとき大王よ、勝利を渇望する汝の全軍の戦士たちは、戦場にてパーカシャーサニ(インドラの子アルジュナ)に向かい、矢の雨を注ぎかけた。まるでアビシェーカ(灌頂)のごとき光景であったが、それは聖なる戴冠ではなく、鉄と死による苛烈な塗油であり、勝利への渇きが儀礼の像を破滅の器へと変えていた。」

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
FormAvyaya
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
योधाःwarriors
योधाः:
Karta
TypeNoun
Rootयोध
FormMasculine, Nominative, Plural
जयैषिणःdesirous of victory
जयैषिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootजयैषिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सिषिचुःthey sprinkled/anointed
सिषिचुः:
TypeVerb
Rootसिच्
FormPerfect (Liṭ), Parasmaipada, 3rd person, Plural
शरधाराभिःwith streams of arrows
शरधाराभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशरधारा
FormFeminine, Instrumental, Plural
पाकशासनिम्Arjuna (the chastiser of Pāka/Indra)
पाकशासनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाकशासनि
FormMasculine, Accusative, Singular
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'mahārāja')
K
Kaurava warriors ('tava yodhāḥ')
A
Arjuna (as Pākaśāsani/Indra’s son)
B
Battlefield (āhava)

Educational Q&A

The verse highlights how the pursuit of victory (jaya) can transform even sacred cultural imagery into a metaphor for harm: an ‘anointing’ becomes an onslaught. It implicitly cautions that ambition in war easily overrides restraint and ethical discernment.

Sañjaya reports to the king that all the Kaurava fighters, intent on winning, collectively attack Arjuna by raining dense streams of arrows upon him in the midst of battle.