Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

अध्याय १४८ — कर्णप्रभावः, धृष्टद्युम्नस्य विरथता, तथा घटोत्कच-आह्वानम्

Chapter 148: Karṇa’s Pressure, Dhṛṣṭadyumna Unhorsed, and the Summoning of Ghaṭotkaca

विनिवार्य स वीराणामस्त्रैरस्त्राणि सर्वतः । दर्शयन्‌ रौद्रमात्मानमुग्रे कर्मणि घिष्ठित:,वीरोंके अस्त्र-शस्त्रोंको अस्त्रोंद्वारा सब ओरसे रोककर अपने रौद्रभावका दर्शन कराते हुए वे उग्र कर्ममें संलग्न हो गये

vinivārya sa vīrāṇām astrāir astrāṇi sarvataḥ | darśayan raudram ātmānam ugre karmaṇi dhiṣṭhitaḥ ||

サンジャヤは言った。「彼は自らの武器によって、四方から飛来する勇士たちの飛び道具をことごとく食い止めた。そして己の猛々しく恐るべき威力を示しつつ、戦の凄惨なる業に堅く身を据えた。」

vinivāryahaving restrained/checked
vinivārya:
Karma
TypeVerb
Rootvi-ni-√vṛ (vṛṇoti/varayati)
Formabsolutive (ktvā/lyap), parasmaipada (usage)
saḥhe
saḥ:
Karta
TypeNoun
Roottad (pronoun)
Formmasculine, nominative, singular
vīrāṇāmof the heroes/warriors
vīrāṇām:
Adhikarana
TypeNoun
Rootvīra
Formmasculine, genitive, plural
astraiḥwith missiles/weapons
astraiḥ:
Karana
TypeNoun
Rootastra
Formneuter, instrumental, plural
astrāṇimissiles/weapons
astrāṇi:
Karma
TypeNoun
Rootastra
Formneuter, accusative, plural
sarvataḥon all sides/everywhere
sarvataḥ:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootsarvatas
Formtrue
darśayanshowing/displaying
darśayan:
Karta
TypeVerb
Root√dṛś
Formpresent active participle (śatṛ), masculine, nominative, singular
raudramfierce/terrible (form/nature)
raudram:
Karma
TypeAdjective
Rootraudra
Formneuter, accusative, singular
ātmānamhimself
ātmānam:
Karma
TypeNoun
Rootātman
Formmasculine, accusative, singular
ugrein fierce/terrible
ugre:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootugra
Formneuter, locative, singular
karmaṇiin action/deed
karmaṇi:
Adhikarana
TypeNoun
Rootkarman
Formneuter, locative, singular
adhiṣṭhitaḥhaving taken position/being engaged (set upon)
adhiṣṭhitaḥ:
Karta
TypeVerb
Rootadhi-√sthā
Formpast passive participle (kta), masculine, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
W
warriors (vīrāḥ)
A
astra (missile-weapons)

Educational Q&A

The verse highlights the intoxicating force of martial fury and competence: a warrior can become wholly absorbed in violent duty, skillfully countering weapon with weapon. Implicitly, it invites reflection on how such wrath-driven excellence must still be weighed against dharma and the moral cost of battle.

Sañjaya describes a combatant who, surrounded by heroes, blocks their incoming missiles from all directions using his own astras. While doing so, he openly manifests a fearsome, wrathful demeanor and commits himself fully to the grim work of fighting.