Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Droṇa Encircled at Night: Coalition Advance and Battlefield Omens (द्रोणपर्यावरणं रात्रियुद्धवर्णनम्)

शोभन्तो रथिनां श्रेष्ठा: सहसैन्यपदानुगा: । संयत्ता: समरे वीरा भीमसेनमुपाद्रवन्‌,महाराज! उस समय आपके पुत्रोंने भीमसेनका सामना करके उन्हें रोका। दुःशल, चित्रसेन, कुण्डभेदी, विविंशति, दुर्मुख, दुःसह, विवर्ण, शल, विन्द, अनुविन्द, सुमुख, दीर्घबाहु, सुदर्शन, वृन्दारक, सुहस्त, सुषेण, दीर्घलोचन, अभय, रौद्रकर्मा, सुवर्मा और दुर्विमोचन--इन शोभाशाली रथिश्रेष्ठ वीरोंने अपने सैनिकों और सेवकोंके साथ सावधान एवं प्रयत्नशील होकर समरांगणमें भीमसेनपर धावा किया

sañjaya uvāca |

śobhanto rathināṃ śreṣṭhāḥ sahasainyapadānugāḥ |

saṃyattāḥ samare vīrā bhīmasenam upādravan ||

サンジャヤは言った。「輝かしき、戦車武者の中でも最上の者たちが、多くの兵と従者を従え、戦いに備え心を定めて、ビーマセーナへと突撃した。大王よ、その時、あなたの御子らはビーマセーナに立ちはだかり、これを押しとどめた。ドゥフシャラ、チトラセーナ、クンダベーディー、ヴィヴィンシャティ、ドゥルムカ、ドゥフサハ、ヴィヴァルナ、シャラ、ヴィンダ、アヌヴィンダ、スムカ、ディールガバーフ、スダルシャナ、ヴリンダーラカ、スハスタ、スシェーナ、ディールガローチャナ、アバヤ、ラウドラカルマー、スヴァルマー、ドゥルヴィモーチャナ——これら栄えある戦車の勇士たちは、兵と従者とともに、慎重にして力を尽くし、戦場にてビーマセーナへ襲いかかった。」

शोभन्तःshining, splendid
शोभन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootशोभत् (√शुभ्)
FormMasculine, Nominative, Plural
रथिनाम्of chariot-warriors
रथिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठाःthe best, foremost
श्रेष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
सैन्यwith (their) army
सैन्य:
Karana
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
पदwith (their) foot-soldiers/infantry
पद:
Karana
TypeNoun
Rootपद
FormNeuter, Instrumental, Singular
अनुगाःfollowed by, accompanied by
अनुगाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुग
FormMasculine, Nominative, Plural
संयत्ताःprepared, ready
संयत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंयत (√यम्)
FormMasculine, Nominative, Plural
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
वीराःheroes, warriors
वीराः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
भीमसेनम्Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाद्रवन्they attacked, rushed upon
उपाद्रवन्:
Karta
TypeVerb
Rootउप-√द्रु (द्रव्)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sanjaya
B
Bhimasena (Bhima)
K
Kaurava princes/warriors (collective)
D
Duhśala
C
Citraseṇa
K
Kuṇḍabhedī
V
Viviṃśati
D
Durmukha
D
Duḥsaha
V
Vivarṇa
Ś
Śala
V
Vinda
A
Anuvinda
S
Sumukha
D
Dīrghabāhu
S
Sudarśana
V
Vṛndāraka
S
Suhasta
S
Suṣeṇa
D
Dīrghalocana
A
Abhaya
R
Raudrakarmā
S
Suvarmā
D
Durvimochana
B
battlefield (samara)

Educational Q&A

The verse underscores how, in war, valor is often expressed through coordinated collective effort: many renowned warriors, supported by troops, unite to check a single powerful foe. Ethically, it reflects the Kshatriya world where duty and loyalty to one’s side can drive overwhelming force, raising questions about proportionality and the costs of escalation.

Sanjaya reports to Dhritarashtra that the foremost chariot-fighters—accompanied by their forces—advance in a prepared formation and attack Bhimasena, attempting to confront and restrain him on the battlefield.