Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Adhyāya 69: Strategic duels under Bhīṣma’s command

Virāṭa–Bhīṣma; Arjuna–Aśvatthāmā; Bhīma–Duryodhana; Abhimanyu–Lakṣmaṇa

ततो देवा: सगन्धर्वा मुनयो5प्सरसो5पि च । कथां तां ब्रह्मणा गीतां श्रुत्वा प्रीता दिवं ययु:,तत्पश्चात्‌ ब्रह्माजीकी कही हुई उस परमार्थ-चर्चाको सुनकर देवता, गन्धर्व, मुनि और अप्सराएँ--ये सभी प्रसन्नतापूर्वक स्वर्गलोकमें चले गये

tato devāḥ sagandharvā munayo 'psaraso 'pi ca | kathāṃ tāṃ brahmaṇā gītāṃ śrutvā prītā divaṃ yayuḥ ||

そののち、神々はガンダルヴァ、牟尼、アプサラスとともに、ブラフマーが歌うように説いた最高真理(パラマールタ)の語りを聞いて歓喜に満たされ、天界へと帰って行った。

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
देवाःgods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
सगन्धर्वाःtogether with Gandharvas
सगन्धर्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसगन्धर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
मुनयःsages
मुनयः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Plural
अप्सरसःApsarases (celestial nymphs)
अप्सरसः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्सरस्
FormFeminine, Nominative, Plural
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
कथाम्discourse, narration
कथाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकथा
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्that
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
गीताम्sung/uttered
गीताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगीता
FormFeminine, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
FormAbsolutive (Gerund)
प्रीताःpleased, delighted
प्रीताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रीत
FormMasculine, Nominative, Plural
दिवम्to heaven
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Accusative, Singular
ययुःthey went
ययुः:
TypeVerb
Rootया
FormPerfect, 3rd, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Brahmā
D
Devāḥ (gods)
G
Gandharvāḥ
M
Munayaḥ (sages)
A
Apsarasaḥ
D
Divaṃ (heaven)

Educational Q&A

The verse highlights the power of hearing (śravaṇa) a true paramārtha-kathā: when ultimate truth is proclaimed by a trustworthy source (here, Brahmā), it produces inner satisfaction (prīti) and an elevating outcome, symbolized by the listeners’ return to heaven.

Bhīṣma reports that after Brahmā delivered a sacred discourse, the assembled celestial beings—gods, Gandharvas, sages, and Apsarases—listened, became pleased, and then departed to the heavenly realm.