Shloka 41
यथा प्राग्र्यान् यथा ज्येष्ठान् यथा शूरांश्व संगतान् । निपातयत्युग्रधन्वा त॑ प्रगृूह्लीत माचिरम्,तदनन्तर शान्तनुनन्दन भीष्मने सभी महारथियोंसे कहा--'ये भयंकर धनुर्धर भीमसेन युद्धमें क़ुद्ध होकर सामने आये हुए श्रेष्ठ, ज्येष्ठ एवं शूर महारथी धृतराष्ट्रपुत्रोंकी मार गिराते हैं। अतः तुम सब लोग मिलकर इन्हें शीघ्र काबूमें करो”
sañjaya uvāca | yathā prāgryān yathā jyeṣṭhān yathā śūrāṃś ca saṃgatān | nipātayaty ugradhanvā taṃ pragṛhṇīta mā ciram | tad-anantaraṃ śāntanunandano bhīṣmaḥ sarvān mahārathīn uvāca— ‘eṣa bhīmasenaḥ raṇe kruddhaḥ samāgatān prāgryān jyeṣṭhān śūrāṃś ca dhṛtarāṣṭraputrān nipātayati; ataḥ sarve yūyaṃ saṃhatā enam āśu vaśaṃ nayata’ iti |
サンジャヤは言った。「あの猛き弓手が、先陣の者、長老、そして集いし英雄たちを次々と倒すのだから、ためらうことなく直ちに彼を抑えよ。」 その後、シャンタヌの子ビーシュマは、すべての大車戦士に告げた。「このビーマセーナは戦場で憤怒に燃え、ドリタラーシュトラの子ら—先達、年長者、そして勇猛なる者で、彼に立ち向かって来た戦士たち—を打ち倒している。ゆえに汝らは皆、力を合わせ、速やかに彼を制せよ。」
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in a dharma-framed war, uncontrolled fury becomes a strategic and ethical crisis; leadership responds by urging coordinated restraint and disciplined action rather than panic or isolated heroics.
Sañjaya reports that Bhīma, enraged, is cutting down prominent Kaurava fighters. Bhīṣma then instructs the assembled mahārathīs to unite and quickly subdue or check Bhīma’s onslaught.