Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception

राजन्‌! तदनन्तर कौरवोंका पाण्डवोंके साथ अत्यन्त भयंकर युद्ध होने लगा, जो कपटपूर्ण द्यूतके कारण सम्भव हुआ था और जिसमें बड़ी भारी मारकाट मच रही थी ।।

rājan! tadanantaraṁ kauravāṇāṁ pāṇḍavaiḥ sārdham atyanta-bhayaṅkaraṁ yuddhaṁ babhūva, yat kapaṭa-pūrva-dyūta-kāraṇāt sambhūtaṁ mahā-vadha-prāyaṁ ca. yat pūrā na nigṛhṇāsi vāryamāṇo mahātmabhiḥ, vaicitravīrya—tasyedaṁ phalaṁ paśya sudāruṇam. vicitravīrya-nandana mahārāja dhṛtarāṣṭra! pūrva-kāle mahātmabhiḥ pratiṣiddho ’pi yad vacanaṁ nānvaśṛṇoḥ, tasyaivāyaṁ ghoraḥ phala-prāptiḥ—paśya.

サञ्जयは言った。「大王よ、そののちカウラヴァとパーンダヴァの間に、最も恐るべき戦が勃発した。欺きの骰子の賭けがそれを可能にし、戦場は凄惨な殺戮に満ちた。かつて高徳の長老たちに諫められながらも、あなたが抑えなかったことが、いま最も苛烈な報いとして熟したのだ。ヴィチトラヴィーリヤの子、ドゥリタラーシュトラよ——そのあまりに残酷な果を、しかと見よ。かつて大いなる者たちの忠告を退けた、その結末を。」

यत्that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
पुराformerly, earlier
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
not
:
TypeIndeclinable
Root
निगृह्णासिyou restrain, you check
निगृह्णासि:
TypeVerb
Rootग्रह् (नि + ग्रह्)
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada, Active
वार्यमाणःbeing restrained/forbidden (by)
वार्यमाणः:
Karta
TypeParticiple
Rootवार्यमाण (√वृ/√वार्?; passive of वारयति from √वृ 'to restrain/forbid')
FormMasculine, Nominative, Singular, Present Passive Participle
महात्मभिःby great-souled men
महात्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
वैचित्रवीर्यO descendant of Vichitravīrya
वैचित्रवीर्य:
TypeProperNoun
Rootवैचित्रवीर्य
FormMasculine, Vocative, Singular
तस्यof that
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Genitive, Singular
इदंthis
इदं:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative, Singular
फलम्result, fruit
फलम्:
Karta
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Nominative, Singular
पश्यsee!
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada, Active
सुदारुणम्very dreadful
सुदारुणम्:
TypeAdjective
Rootसुदारुण
FormNeuter, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
V
Vichitravirya
K
Kauravas
P
Pandavas
T
the dice game (dyūta)