Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

राजपूजाविधानम् / Royal Reception Protocols during Āśvamedha Preparations

नारदश्न बभूवात्र तुम्बुरुश्न महाद्युति: । विश्वावसश्रित्रसेनस्तथान्ये गीतकोविदा:

vaiśampāyana uvāca |

nāradaś ca babhūvātra tumburuś ca mahādyutiḥ |

viśvāvasuś citrasenaḥ tathānye gītakovidāḥ ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。そこにはナーラダと、光り輝くトゥンブル、さらにヴィシュヴァーヴァス、チトラセーナ、そして歌に通じた他のガンダルヴァたちもいた。祭祀の作法の合間にひとときの間があれば、彼らは歌と舞の技によって、集うブラーフマナたちを幾度も喜ばせた――聖なる務めは、儀礼共同体を支えこそすれ損なわぬ、洗練され節度ある歓びとともに行われ得ることを示したのである。

नारदःNarada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
बभूवwas / became
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
तुम्बुरुःTumburu
तुम्बुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootतुम्बुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
महाद्युतिःof great splendor
महाद्युतिः:
TypeAdjective
Rootमहाद्युति
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्वावसुःViśvāvasu
विश्वावसुः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वावसु
FormMasculine, Nominative, Singular
चित्रसेनःCitraseṇa
चित्रसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्रसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाlikewise / also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
गीतकोविदाःskilled in song
गीतकोविदाः:
TypeAdjective
Rootगीतकोविद
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
Nārada
T
Tumburu
V
Viśvāvasu
C
Citrasena
G
Gandharvas
B
Brāhmaṇas
Y
Yajña (sacrifice)

Educational Q&A

The verse highlights that sacred rites can be supported by cultured arts when they are aligned with dharma—music and dance here function as respectful, community-strengthening accompaniment to yajña, not as indulgent distraction.

During the Ashvamedha-related sacrificial proceedings, renowned celestial musicians—Nārada, Tumburu, Viśvāvasu, Citrasena, and other Gandharvas—are present and, during breaks in ritual activity, entertain the attending brāhmaṇas with song and dance.