Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

तमोगुण-निरूपण

Analysis of Tamas and its Marks

प्रकाशं सर्वभूतेषु लाघवं श्रद्दधधानता । सात्त्विकं रूपमेवं तु लाघवं साधुसम्मितम्‌,सब भूतोंमें प्रकाश, लघुता (गर्वहीनता) और श्रद्धा--यह सत्तवगुणका रूप है। गर्वहीनताकी श्रेष्ठ पुरुषोंने प्रशंसा की है

prakāśaṁ sarvabhūteṣu lāghavaṁ śraddadhānatā | sāttvikaṁ rūpam evaṁ tu lāghavaṁ sādhusammitam ||

ヴァーユは言った。「あらゆる生きとし生けるもののうちに光を放つこと、謙虚さ(我執の軽さ)、そして揺るがぬ信—これこそがサットヴァの相である。そのような謙虚さは、徳ある者たちによって真の卓越のしるしとして認められている。」

प्रकाशम्illumination, clarity
प्रकाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकाश
FormMasculine, Accusative, Singular
सर्वभूतेषुin all beings
सर्वभूतेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Locative, Plural
लाघवम्lightness; humility (absence of pride)
लाघवम्:
Karma
TypeNoun
Rootलाघव
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रद्दधधानताfaith; the state of having trust
श्रद्दधधानता:
Karta
TypeNoun
Rootश्रद्दधधानता
FormFeminine, Nominative, Singular
सात्त्विकम्sattvic, pertaining to sattva
सात्त्विकम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसात्त्विक
FormNeuter, Nominative, Singular
रूपम्form, nature
रूपम्:
Karta
TypeNoun
Rootरूप
FormNeuter, Nominative, Singular
एवम्thus, in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
तुbut; indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
लाघवम्humility; lightness
लाघवम्:
Karta
TypeNoun
Rootलाघव
FormNeuter, Nominative, Singular
साधुसम्मितम्approved/praised by the good (saints)
साधुसम्मितम्:
TypeAdjective
Rootसाधुसम्मित
FormNeuter, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyudeva)
सर्वभूत (all beings)

Educational Q&A

The verse defines sattva through three ethical-spiritual markers: (1) prakāśa—clarity and beneficent illumination that extends toward all beings, (2) lāghava—humility or freedom from pride, and (3) śraddhā—steady faith. It especially elevates humility as a virtue praised by the wise.

Vāyudeva is speaking and instructing the listener by characterizing the nature of sattva-guṇa. The statement functions as moral teaching within the Ashvamedhika Parva’s broader didactic setting, emphasizing inner qualities rather than external power.