Shloka 21

Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)

Devanagari script

जो साधक सदा संयमपरायण, योगयुक्त, मनको वशमें करनेवाला और जितेन्द्रिय है, वही आत्मासे प्रेरित होकर बुद्धिके द्वारा उसका साक्षात्कार कर सकता है ।। यथा हि पुरुष: स्वप्ने दृष्टवा पश्यत्यसाविति । तथा रूपमिवात्मानं साधुयुक्त: प्रपश्यति

Transliteration

yo sādhakaḥ sadā saṁyamaparāyaṇaḥ, yogayuktaḥ, manasaḥ vaśaṁ kartā jitendriyaś ca, sa evātmā-preritaḥ buddhyā tasya sākṣātkāraṁ kartum arhati. yathā hi puruṣaḥ svapne dṛṣṭvā paśyaty asāv iti, tathā rūpam iva ātmānaṁ sādhuyuktaḥ prapaśyati.

Translation

婆羅門は言った。「常に自制を旨とし、ヨーガに安住し、心を制し、諸感官を支配する修行者のみが—内よりアートマンに促され、分別の力によって『それ』を体得し得る。人が夢に見たものを『そこにある』と見なすように、よく調えられたヨーギーは、アートマンをあたかも形あるもののように観ずる—その相は、それ自体を超えて直接の覚知へと指し示すのである。」

Word by Word

यथाjust as

हिindeed/for

पुरुषःa person

स्वप्नेin a dream

दृष्ट्वाhaving seen

पश्यतिsees

असौthat (person/one)

इतिthus/“so”

तथाso/in the same way

रूपम्form

इवas if/like

आत्मानम्the Self

साधुwell/properly

युक्तःdisciplined/connected (in yoga)

प्रपश्यतिclearly beholds

Speaker

ब्राह्मण उवाच

Characters & Entities

ब

ब्राह्मण (Brahmin speaker)

आ

आत्मा (the Self)

ब

बुद्धि (intellect/discrimination)

म

मनस् (mind)

इ

इन्द्रिय (senses)

स

स्वप्न (dream)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes