Previous Verse
Next Verse

Shloka 226

धृतराष्ट्र-सत्कारः तथा श्राद्ध-दाने नियमनम् | Honoring Dhṛtarāṣṭra and Regulating Śrāddha-Gifts

आयूंषि पाण्डुपुत्राणामाशंसत नराधिप: । ब्राह्मणोंसे स्वस्तिवाचन कराकर अग्निमें हवन करनेके पश्चात्‌ राजा धृतराष्ट्र सदा यह शुभकामना करते थे कि पाण्डवोंकी आयु बढ़े

āyūṃṣi pāṇḍuputrāṇām āśaṃsata narādhipaḥ | brāhmaṇebhyaḥ svastivācanaṃ kārayitvā agnim̐ havanaṃ kṛtvā paścāt rājā dhṛtarāṣṭraḥ sadā etāṃ śubhakāmanāṃ karoti sma—pāṇḍavānāṃ āyur vardhatām iti |

ヴァイシャンパーヤナは語った。パーンドゥの子らの長寿を願う王ドリタラーシュトラは、バラモンたちに吉祥の祝詞を唱えさせ、聖なる火に供物を投じたのち、つねに心中でこう祈った――「パーンダヴァの寿命が増しますように」。そこには老王のダルマへの回帰が映る。かつて敵対した者たちの安寧を、正しい儀礼と真実の善意によって求めたのである。

आयूंषिlifespans, lives
आयूंषि:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस्
FormNeuter, Accusative, Plural
पाण्डुपुत्राणाम्of the sons of Pāṇḍu (the Pāṇḍavas)
पाण्डुपुत्राणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र
FormMasculine, Genitive, Plural
आशंसतwished, prayed for
आशंसत:
TypeVerb
Rootआ-शंस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
नराधिपःthe king (lord of men)
नराधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Dhṛtarāṣṭra
P
Pāṇḍuputras (Pāṇḍavas)
B
Brāhmaṇas
A
Agni (sacred fire)

Educational Q&A

Even after conflict and loss, dharma can be reaffirmed through goodwill toward former rivals. Dhṛtarāṣṭra’s repeated benediction for the Pāṇḍavas’ long life models ethical reconciliation—turning from resentment to welfare-wishing, supported by disciplined ritual and intention.

Vaiśaṃpāyana narrates that Dhṛtarāṣṭra regularly arranges brāhmaṇas to recite auspicious blessings and performs fire-offerings (homa). After these rites, he continually expresses the wish that the Pāṇḍavas’ lifespan may increase.