Previous Verse
Next Verse

Shloka 353

Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa

Offerings for Ancestors and Their Stated Results

प्रतीपा भवतां जिह्दा भवित्रीति भृगूद्गह | भगुकुलभूषण! यह सुनकर अग्निदेव क्रोधसे विह्लल हो उठे और उन्होंने समस्त हाथियोंको शाप देते हुए कहा--तुमलोगोंकी जिह्ला उलटी हो जायगी”

pratīpā bhavatāṃ jihvā bhavitrīti bhṛgūdgaha | bhṛgukulabhūṣaṇa! etac chrutvā agnidevaḥ krodhena vihvalaḥ samabhavat, sa sarvān hastinaḥ śapann uvāca—yūyaṃ jihvā-viparyastā bhaviṣyatha |

ビーシュマは語った。「おお、ブリグ族の最勝者よ、『汝らの舌は逆さに返るであろう』と。」これを聞くや、アグニは怒りに打ち震え、すべての象に呪いを下して言った。「汝らの舌は反転する。」この段は、制御されぬ憤怒が—たとえ神にあっても—広く禍を及ぼすこと、また呪詛が言葉の力と無差別な報復の危うさを戒める道徳的警告となることを示す。

प्रतीपाःturned-back, reversed
प्रतीपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रतीप
FormMasculine, Nominative, Plural
भवताम्of you (all)
भवताम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
जिह्वाtongue
जिह्वा:
Karta
TypeNoun
Rootजिह्वा
FormFeminine, Nominative, Singular
भवित्रीwill be / is destined to be
भवित्री:
Karta
TypeNoun
Rootभवितृ (स्त्री)
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
भृगूत्तमO best of the Bhṛgus
भृगूत्तम:
Sampradana
TypeNoun
Rootभृगु + उत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
भृगुकुलभूषणO ornament of the Bhṛgu lineage
भृगुकुलभूषण:
Sampradana
TypeNoun
Rootभृगु + कुल + भूषण
FormMasculine, Vocative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
A
Agni (Agnideva)
B
Bhrigu lineage (Bhṛgukula)
E
Elephants (Hastin)

Educational Q&A

The episode underscores the ethical danger of anger and the potency of speech: a wrathful utterance can become a binding curse with wide-reaching effects. It cautions against indiscriminate punishment and urges restraint, especially for those with authority or spiritual power.

Bhishma recounts that Agni, provoked and overwhelmed by anger, curses all elephants, declaring that their tongues will become inverted. The narration frames the curse as a consequential act arising from emotional agitation.