Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Brāhmaṇa-pūjā, Haviḥ-dāna, and the Vāsudeva–Pṛthivī Saṃvāda

Chapter 34

अब्भक्षा वायुभक्षाश्न सुधाभक्षाश्न ये सदा । व्रतैश्न विविधैर्युक्तास्तान्‌ू नमस्यामि माधव

abbhakṣā vāyubhakṣāś ca sudhābhakṣāś ca ye sadā | vrataiś ca vividhair yuktās tān namasyāmi mādhava ||

ナーラダは言った。「おおマーダヴァよ、我はその足下に礼拝する。さまざまな誓戒に堅く立ち、水のみ、あるいは気(風)のみを糧として身を支える苦行者たちに。また、祭祀ののちに残る供物の余りのみを常に食する者たちに。彼らの厳しい節制と聖なる務めへの敬虔は、自制と清浄の最上の姿である。」

अब्भक्षाःthose whose food is water (water-eaters)
अब्भक्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअप्-भक्ष (अब्-भक्ष)
FormMasculine, Nominative, Plural
वायुभक्षाःthose whose food is air (living on air)
वायुभक्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवायु-भक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
सुधाभक्षाःthose who eat only sudhā/nectar (i.e., very pure/offerings-remnant food)
सुधाभक्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुधा-भक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
व्रतैःwith vows/observances
व्रतैः:
Karana
TypeNoun
Rootव्रत
FormNeuter, Instrumental, Plural
विविधैःvarious, diverse
विविधैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Instrumental, Plural
युक्ताःendowed/engaged (in)
युक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुज्
FormMasculine, Nominative, Plural
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
नमस्यामिI bow to / I salute
नमस्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootनमस् (नमस्यति)
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
माधवO Mādhava (Krishna)
माधव:
Sampradana
TypeNoun
Rootमाधव
FormMasculine, Vocative, Singular
माधवO Mādhava!
माधव:
Sampradana
TypeNoun
Rootमाधव
FormMasculine, Vocative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada
M
Mādhava (Kṛṣṇa)

Educational Q&A

The verse honors rigorous self-discipline: those who keep diverse vows and live with extreme restraint—subsisting on minimal sustenance or only sanctified remnants—are worthy of reverence, because their conduct exemplifies purity, control of desire, and commitment to dharma.

Nārada addresses Mādhava (Kṛṣṇa), offering homage to exemplary vow-keepers and ascetics. The statement functions as praise of tapas and sacred observance within the Anuśāsana Parva’s broader instruction on righteous conduct.