Previous Verse
Next Verse

Shloka 90

मातङ्ग–शक्रसंवादः

Mataṅga–Śakra Dialogue on Tapas, Status, and Moral Qualities

मधुस्रवा घृतधारा घृतार्चि- महोर्मिभि: शोभिता ब्राह्मणैश्न । दिवश्ष्युता शिरसा55प्ता शिवेन गज्भावनीधात्‌ त्रिदिवस्य माता

madhusravā ghṛtadhārā ghṛtārciḥ mahormibhiḥ śobhitā brāhmaṇaiś ca | divaḥ cyutā śirasā guptā śivena gajabhāvanī dhāt trividivasya mātā śrībhāgīrathī ||

シッダは語った。「シュリー・バーギーラティー(ガンガー)は甘美に流れ、酥油の流れのごとく注ぎ、酥油の炎のように輝く。彼女は猛き大波と、そこで沐浴しサンディヤーの作法を修するバラモンたちによって、いよいよ荘厳となる。天より降るとき、主シヴァは彼女を迎え、その御頭に受け留めた。やがてヒマーラヤに至り、彼女は地上へと下った。ゆえにガンガー—バーギーラティー—は天界の母として讃えられる。浄め、吉祥をもたらし、聖なる修行によってダルマの生を支える者として。」

मधुस्रवाshe who flows with sweetness (honey-like)
मधुस्रवा:
Karta
TypeAdjective
Rootमधु-स्रवा
FormFeminine, Nominative, Singular
घृतधाराhaving a stream like ghee
घृतधारा:
Karta
TypeAdjective
Rootघृत-धारा
FormFeminine, Nominative, Singular
घृतार्चिःwhose flame/luster is like ghee (a ghee-flame)
घृतार्चिः:
Karta
TypeAdjective
Rootघृत-अर्चिस्
FormFeminine, Nominative, Singular
महोर्मिभिःby/with great waves
महोर्मिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमहत्-ऊर्मि
FormFeminine, Instrumental, Plural
शोभिताadorned, beautified
शोभिता:
Karta
TypeAdjective
Rootशोभित
FormFeminine, Nominative, Singular
ब्राह्मणैःby Brahmins
ब्राह्मणैः:
Karana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Instrumental, Plural
दिवःfrom heaven
दिवः:
Apadana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Ablative, Singular
च्युताfallen, descended
च्युता:
Karta
TypeAdjective
Rootच्युत
FormFeminine, Nominative, Singular
शिरसाon/with (his) head
शिरसा:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
आप्तobtained/received (borne)
आप्त:
Karta
TypeAdjective
Rootआप्त
FormFeminine, Nominative, Singular
शिवेनby Śiva
शिवेन:
Karana
TypeNoun
Rootशिव
FormMasculine, Instrumental, Singular
त्रिदिवस्यof the threefold heaven (svarga)
त्रिदिवस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्रि-दिव
FormMasculine, Genitive, Singular
माताmother
माता:
Karta
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Nominative, Singular
श्रीभागीरथीthe venerable Bhāgīrathī (Gaṅgā)
श्रीभागीरथी:
Karta
TypeNoun
Rootभागीरथी
FormFeminine, Nominative, Singular

सिद्ध उवाच

S
Siddha
Ś
Śrī Bhāgīrathī (Gaṅgā)
Ś
Śiva
S
Svarga (Heaven)
H
Himālaya
B
Brāhmaṇas

Educational Q&A

The verse teaches the sanctity and purifying power of Gaṅgā: her waters are portrayed as auspicious and luminous, supporting dharmic life through ritual bathing and sandhyā worship, and her descent is framed as a divine, orderly act safeguarded by Śiva.

A Siddha praises Gaṅgā (Bhāgīrathī), describing her sweet, radiant flow, her mighty waves, and the Brahmins who worship and bathe in her. It recounts her descent from heaven, her being borne on Śiva’s head, and her coming down via the Himālaya to the earth.