Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

पज्चैते जज्ञिरे राजन्‌ वीर्यवन्तो महासुरा: । केकयेषु महात्मान: पार्थिवर्षभसत्तमा: | केतुमानिति विख्यातो यस्ततो<न्य: प्रतापवान्‌

vaiśampāyana uvāca |

pañcaite jajñire rājan vīryavanto mahāsurāḥ |

kekayeṣu mahātmānaḥ pārthivarṣabhasattamāḥ |

ketumān iti vikhyāto yastato 'nyaḥ pratāpavān |

ayaḥśirā aśvaśirā vīryavān ayaḥśaṅkuḥ |

gaganamūrdhā ca vegavān ||

ヴァイシャンパーヤナは語った。「王よ、この五柱の大アスラは、ケーカヤの中に生まれ、偉大なる魂を備えた統治者として現れた——諸王の中の雄牛である。彼らとは別に、ケートゥマーンと名高いもう一人の強者があり、勇猛なる者であった。(また名として)アヤḥシラス、アシュヴァシラス、剛強のアヤḥシャンク、そして武威に迅いガガナムールダンが挙げられる。」

पञ्चfive
पञ्च:
Karta
TypeNoun
Rootपञ्च
Form—, Nominative, Plural
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
जज्ञिरेwere born / came into being
जज्ञिरे:
Karta
TypeVerb
Rootजन्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Ātmanepada
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
वीर्यवन्तःpossessing valor/power
वीर्यवन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Plural
महासुराःgreat asuras (demons)
महासुराः:
Karta
TypeNoun
Rootमहासुर
FormMasculine, Nominative, Plural
केकयेषुamong/in the Kekayas
केकयेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकेकय
FormMasculine, Locative, Plural
महात्मानःgreat-souled
महात्मानः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Plural
पार्थिवर्षभसत्तमाःthe best of the bull-like kings (foremost among kings)
पार्थिवर्षभसत्तमाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव-ऋषभ-सत्तम
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
K
Kekaya (Kekayas)
K
Ketumān
A
Ayaḥśiras
A
Aśvaśiras
A
Ayaḥśaṅku
G
Gaganamūrdhan
A
Asuras (Mahāsuras)

Educational Q&A

The verse supports a Mahābhārata-wide idea that moral and psychological forces (daivic/asuric tendencies) can manifest through human birth and political power. It cautions that royal greatness in status may coexist with destructive dispositions, shaping later conflicts.

Vaiśampāyana continues a genealogical/cosmological catalogue, telling King Janamejaya that five great Asuras were born among the Kekayas as eminent kings, and he names additional formidable figures such as Ketumān, Ayaḥśiras, Aśvaśiras, Ayaḥśaṅku, and Gaganamūrdhan.