Shloka 22
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
अन्धकारेअर्जुनायान्नं न देयं ते कदाचन । न चाख्येयमिदं चापि मद्वाक्यं विजये त्वया,अर्जुनको धनुष-बाणके अभ्यासमें निरन्तर लगा हुआ देख द्रोणाचार्यने रसोइयेको एकान्तमें बुलाकर कहा--“तुम अर्जुनको कभी अँधेरेमें भोजन न परोसना और मेरी यह बात भी अर्जुनसे कभी न कहना”
andhakāre 'rjunāyānnaṃ na deyaṃ te kadācana | na cākhyeyam idaṃ cāpi madvākyaṃ vijaye tvayā ||
ヴァイシャンパーヤナは語った。「アルジュナに闇の中で食事を供してはならぬ。さらに、このわたしの命をアルジュナに漏らしてもならぬ。」物語の流れでは、ドローナ・アーチャーリヤは—弓矢の稽古に絶えず身を投じるアルジュナを見て—料理人を密かに呼び、この規律を守らせた。それはアルジュナの警覚と自制を試し、磨き上げるためであり、方法を隠すことで修練を実効あるものとし、虚栄ではなく卓越そのものへと向けるためであった。
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Excellence is cultivated through disciplined constraints and mindful practice; a teacher may impose targeted rules (here, not eating in darkness) to sharpen awareness and remove dependence on external conditions, while keeping the method undisclosed so the student’s growth remains genuine.
After noticing Arjuna’s constant weapons practice, Droṇa privately instructs the cook: never serve Arjuna food in the dark and never reveal that this is Droṇa’s directive—setting up a training condition meant to refine Arjuna’s alertness and capability.