Home›Garuda Purana›Moksha Sadhana Prakarana›Adhyaya 8›Shloka 2
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 2

Hymns to Nārāyaṇa: Humility, Bhakti, Yoga, and the Guṇas

Devanagari script

मित्र उवाच / नतोस्म्यज्ञस्त्वच्चरणारविन्दं भवच्छिदं स्वस्त्ययनं भवच्छिदे / वेद स्वयं भगवान्वासुदेवो नाहं नाग्निर्न त्रिदेवा मुनीन्द्राः

Transliteration

mitra uvāca / natosmyajñastvaccaraṇāravindaṃ bhavacchidaṃ svastyayanaṃ bhavacchide / veda svayaṃ bhagavānvāsudevo nāhaṃ nāgnirna tridevā munīndrāḥ

Translation

ミトラは言った。「たとえ我は無知であっても、汝の御足の蓮華に礼拝する——輪廻の成りゆきを断ち、解脱を求むる者の吉祥なる帰依処よ。まことに、これを全きまで知るのは福徳の主ヴァースデーヴァただお一方。われでもなく、アグニでもなく、三神でもなく、最勝の牟尼たちですらない。」

Word by Word
मित्रःMitra
मित्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
नतःbowed, prostrated
नतः:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootनत (प्रातिपदिक; √नम्)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्तः (PPP); पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; आत्मवर्णन-विशेषणम्
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्
अज्ञःignorant
अज्ञः:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootअज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचनस्य रूपम् (Genitive singular, enclitic stem ‘tvad’); सम्बन्ध
चरणारविन्दम्lotus-feet
चरणारविन्दम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचरण + अरविन्द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; तत्पुरुषः (चरणस्य अरविन्दम्)
भवत्of you
भवत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचनस्य आधारः (genitive sense ‘of you’ in compound)
छिदम्destroyer (of ...)
छिदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootछिद् (प्रातिपदिक; √छिद्)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘छिद्’ = नाशक/विनाशक (destroyer)
स्वस्त्ययनम्path to well-being
स्वस्त्ययनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वस्ति + अयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; तत्पुरुषः (स्वस्तेः अयनम्)
भवत्to you
भवत्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-एकवचनस्य अर्थे (dative sense in compound context)
छिदेto the destroyer
छिदे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootछिद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः, चतुर्थी-विभक्तिः (4th/Dative), एकवचनम्; स्तुत्यर्थे संबोधनवत्
वेदknows
वेद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
स्वयम्by himself
स्वयम्:
Modifier (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; आत्मनिश्चयार्थक-क्रियाविशेषणम् (by oneself)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
वासुदेवःVāsudeva
वासुदेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-निपातः (negation)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
नnor
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः
अग्निःAgni
अग्निः:
Predicate nominal (विधेय-संज्ञा)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
नnor
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः
त्रिदेवाःthe three gods
त्रिदेवाः:
Predicate nominal (विधेय-संज्ञा)
TypeNoun
Rootत्रि + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; द्विगु-समासः (त्रयः देवाः)
मुनीन्द्राःlords of sages
मुनीन्द्राः:
Predicate nominal (विधेय-संज्ञा)
TypeNoun
Rootमुनि + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (मुनीनाम् इन्द्राः)
Speaker

Mitra

Philosophical Teaching

Concept: Only Bhagavān Vāsudeva fully knows the highest truth; the devotee approaches through humility and surrender to the Lord’s feet as the auspicious refuge that cuts saṃsāra.

Vedantic Theme: Īśvara-sarvajñatva and jīva-alpatva; saṃsāra-ccheda through śaraṇāgati; implicit distinction between limited knowers (devas/ṛṣis) and the Supreme.

Application: Cultivate humility in spiritual inquiry; take refuge in Viṣṇu’s feet through prayer and remembrance rather than relying on status, learning, or even celestial authority.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Cross References

Related Themes: Garuda Purana: recurring motif of ‘Hari’s feet’ as refuge and ‘saṃsāra-ccheda’ in bhakti passages (general thematic parallel)

Characters & Entities
V
Vasudeva (Vishnu)
A
Agni
T
Tri-devas
M
Munis (sages)

FAQs

This verse frames surrender to the Lord’s feet as an “auspicious refuge” that cuts through saṁsāra, emphasizing devotion as a direct support for liberation.

Mitra states that complete knowledge belongs to Bhagavān Vāsudeva alone, placing divine revelation above even gods (Agni, tri-devas) and great sages.

Cultivate humility in spiritual learning: seek guidance through devotion, and treat ultimate truth as something realized through surrender and practice, not mere status or scholarship.

←Previous Verse
Next Verse→