Adhyaya 7

Verse 1

नाम षष्ठो ऽध्यायः श्रीकृष्ण उवाच / पार्वत्यानन्तरोत्पन्न इन्द्रो वचनमब्रवीत् / इन्द्र उवाच / तव स्वरूपं हृदि संविजानन् समुत्सुकः स्यात्स्तवने यस्तु मूढः / अजानतः स्तवनं देवदेव तदेवाहुर्हेलनं चक्रपाणे

シュリー・クリシュナは言われた。パールヴァティーに関わって起こったことの後、インドラは次の言葉を述べた。インドラ曰く、「心の内に汝の本質の御姿を真に悟る者は、熱心に讃嘆したくなる。だが迷える者は理解なくして讃える。ああ、神々の神よ、その無知なる『讃美』こそが不敬と呼ばれるのだ、チャクラパーニ（円盤を執る御方）よ。」

Verse 2

तथापि तद्वै तव नाम पूर्वं भवेत्तदा पुण्यकरं भवेदिति / रुद्रादि कानां स्तवने नास्ति शक्तिस्तदा वक्तव्यं मम नास्तीति किं वा

それでもなお、まず御名を唱えるなら、それは功徳を生む因となる。もしルドラや他の神々を讃歌で讃える力がないなら、何と言うべきか――「私には力がありません」と告げるべきか、それとも他に何があるのか。

Verse 3

गुणांशतो दशभी रुद्रतो वै सदा न्यूनो मत्समः कामदेवः / ज्ञाने बले समता सर्वदास्ति तथाः कामः किं च दूतः सदैव

徳の分け前において、カーマデーヴァは常にルドラより十倍劣る。されど彼は我と等しい。知と力においては常に同等がある。ゆえにカーマはまた、まことに常に使者である。

Verse 4

एवं स्तुत्वा देवदेवो हरिं च तूष्णीं स्थितः प्राञ्जलिर्नम्रभूर्धा / तदनन्तरजो ब्रह्मा अहङ्कारिक ऊचिवान्

このようにハリを讃え終えると、神々の神は合掌し、頭を垂れて、沈黙のうちに立ち尽くした。ついで後に生じたブラフマー、すなわちアハンカーラ（我執）の原理が語った。

Verse 5

अहङ्कारिक उवाच / नमस्ते गणपूर्णाय नमस्ते ज्ञानमूर्तये / नमो ऽज्ञानविदूराय ब्रह्मणेनं तमूर्तये

アハンカーリカは言った。「あらゆる群（力と衆生）により満ち足りた御方よ、あなたに礼拝します。知そのものの御姿よ、あなたに礼拝します。無明より遠く離れた御方よ、あなたに礼拝します。ブラフマン—敬虔の御姿—に礼拝します。」

Verse 6

इन्द्रादहं दशगुणैः सर्वदा न्यून उक्तो न जनि त्वां सर्वदा ह्यप्रमेय / तथापि मां पाहि जगद्गुरो त्वं दत्त्वा दिव्यं ह्यायतनं च विष्णो

インドラに比べれば、我は常に十倍も劣ると言われ、しかも汝は常に量り知れぬゆえ、我は真に汝を知り得ない。それでもなお、世の師よ—ヴィシュヌよ—我を護り、神聖なる住処を授け給え。

Verse 7

आहङ्कारिक एवं तु स्तुत्वा तूष्णींबभूव ह / तदनन्तरजा स्तोतुं शची वचनमब्रवीत्

かくして、我慢の者は讃嘆を捧げ終えると沈黙した。そののちシャチーが言葉を発し、続いて自らの讃歌を唱え始めた。

Verse 8

शच्युवाच / संचिन्तयामि अनिशं तव पादपद्मं वज्राङ्कुशध्वजसरोरुहलाञ्छनाढ्यम् / वागीश्वरैरपि सदा मनसापि धर्तुं नो शक्यमीश तव पादरजः स्मरामि

シャチー曰く。「我は絶えず、雷杵（ヴァジュラ）・鉤（アンクシャ）・勝旗・蓮華の吉祥なる印を具えた、汝の蓮華の御足を観想いたします。言葉の主たちでさえ常に心に保ち得ぬゆえ、主よ、我は御足の塵をこそ念じます。」

Verse 9

आहङ्कारिकप्राणाच्च गुणैश्च दशभिः सदा / न्यूनभूतां च मां पाहि कृपालो भक्तवत्सल

我執より生じた生命の気と、常に我に働く十のグナによって、我は欠け落ちた者となりました。慈悲深き御方、 भक्तवत्सल（信者を愛する御方）よ、この卑しき我を護り給え。

Verse 10

एवं स्तुत्वा शची देवी तूष्णीं भगवती ह्यभूत् / तदनन्तरजा स्तोतुं रतिः समुपचक्रमे

かくしてシャチー女神は讃嘆を捧げ終えると沈黙した。すると直ちに、ラティが自らの讃歌を唱え始めた。

Verse 11

रतिरुवाच / संचिन्तयामि नृहरेर्वदनारविन्दं भृत्यानुकंपितधिया हि गृहीतमूर्तिम् / यच्छ्रीनिकेतमजरुद्ररमादिकैश्च संलालितं कुटिलङ्कुन्तलवृन्दजुष्टम्

ラティは言った。「私はナラハリの蓮華のごとき御顔を観想いたします。主は僕たちへの憐れみによって御身を現し給う。シュリー（ラクシュミー）の住処たるその御方は、ブラフマー、ルドラ、ラマー（ラクシュミー）らに愛でられ、優美に巻く髪房によって荘厳されている。」

Verse 12

एतादृशं तव मुखं नुवितुं न शक्तिः शच्या समापि भगवन्परिपाहि नित्यम् / कृत्वा स्तुतिं रतिरियं परमादरेण तूष्णीं स्थिता भगवतश्च समीप एव

かくのごとき御顔は、たとえシャチーであっても十分に讃えることはできません。おおバガヴァーン、常にお守りください。ラティは至上の敬虔をもって讃歌を捧げ終えると、世尊のすぐ傍らに黙して立った。

Verse 13

रत्यनन्तरजो दक्षः स्तोतुं समुपचक्रमे

その後、愛の営みののち直ちに起き上がったダクシャは、讃嘆の詞（讃歌）を捧げ始めた。

Verse 14

दक्ष उवाच / संचिन्तये भगवतश्चरणोदतीर्थं भक्त्या ह्यजेन परिषिक्तमजादिवन्द्यम् / यच्छौचनिः सृतमजप्रवरावतारं गङ्गाख्यतीर्थमभवत्सरितां वरिष्ठम्

ダクシャは言った。「私は信愛をもって、主の御足より生じた聖なる渡し（ティールタ）を観想する。ブラフマーにより灌頂され、無生の者や初めの存在たちにさえ礼拝されるもの。そこから浄めの流れが湧き、至高の顕現を経て降下し、『ガンガー』と呼ばれる聖地となり、諸河のうち最勝となった。」

Verse 15

रुद्रोपि तेनव विधृतेन जटाकलापपूतेन पादरजसा ह्यशिवः शिवोभूत् / एतादृशं ते चरणं करुणेश विष्णो स्तोतुं शक्तिर्मम नास्ति कृपावतार / रत्या समः श्रुतिगतो न गतोस्मि मोक्षमेतादृशं च परिपाहि निदानमूर्ते

ルドラでさえ、御足の聖なる塵を戴き—その塵は彼の結髪（ジャター）によって清められて—不吉より吉祥へと転じ、真にシヴァとなった。かくも尊き御足よ、慈悲の主ヴィシュヌよ、私は讃える力がない、恩寵の化身よ。ヴェーダの教えを聞き、ラティのごとき享楽を得ながらも、私はなおモークシャに至らぬ—ゆえにこのままの私をお護りください、原初の因を身に具する御方よ。

Verse 16

एवं स्तुत्वा स दक्षस्तु तूष्णी मेव बभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं बृहस्पतिरुपाक्रमीत्

かくして讃嘆を捧げ終えると、ダクシャは静黙した。ついで直ちに、ブリハスパティが讃歌を唱え始めた。

Verse 17

बृहस्पतिरुवाच / संचिन्तयामि सततं तव चाननाब्जं त्वं देहि दुष्टविषयेषु विरक्तिमीश

ブリハスパティは言った。「私は常に、蓮華のごとき御顔を観想いたします。主よ、邪悪で害ある感官の対象に対する離欲をお授けください。」

Verse 18

एतेषु शक्तिर्यदि वै स जीवो कर्ता च भोक्ता च सदा च दाता / योषां च पुत्रसुहृदौ च पशूंश्च सर्वमेवं विनश्यति यतो हि तदाशु छिन्धि

もし生きとし生ける者の力がこれらの世縁に真に宿り、それによって常に行為者・享受者・施与者であるとしても、妻・子・友、さらには家畜に至るまで、すべてはこのように滅びゆく。ゆえに、その執着を速やかに断て。

Verse 19

संसारचक्रभ्रमणेनैव देव संसारदुः खमनुभूयेहागतोस्मि / शक्तिर्न चास्ति नवने मम देवदेव सत्या समं च सततं परिपाहि नित्यम्

主よ、輪廻（サンサーラ）の回転する輪をさまよい、その苦を味わって、私はここに帰依を求めて参りました。神々の神よ、解脱のための自力は私にはありません。ゆえに真理（サティヤ）とともに、常に、絶え間なく私をお護りください。

Verse 20

एवं श्रुत्वा च परमं तूष्णीमेव स्थितो मुनिः / तदनन्तरजस्तोतुं ह्यनिरुद्धोपचक्रमे

この上ない教えを聞き終えると、聖仙は完全に沈黙して佇んだ。その後、アニルッダが讃嘆を捧げ始めた。

Verse 21

अनिरुद्ध उवाच / एवं हरेस्तव कथां रसिकां विहाय स्त्रीणां भगे च वदने परिमुह्य नित्यम् / विष्ठान्त्रपूरितबिले रसिको हि नित्यं स्थायी च सूकरवदेव विमूढबुद्धिः

アニルッダは言った。「ハリよ、あなたについての歓喜に満ちた話を捨てて、人は永遠に迷妄の中に留まり、常に女性の肉体に心を奪われています。実際、彼は排泄物と腸で満たされた穴を常に味わう者となり、豚のようにそこに留まり続け、その知性は完全に当惑しています。」

Verse 22

मज्जास्थिपित्तकफरफलादिपूर्णे चर्मान्त्रवेष्टितमुखे पतितं ह पीतम् / आस्वादने मम च पापगतेर्मुरारे मायाबलं तव विभो परमं निमित्तम्

ムラーリよ、遍在する主よ。骨髄、骨、胆汁、痰で満たされ、その口が皮膚と腸で包まれたこの体は、真に堕落したものです。しかし、それは「飲み干され」、味わわれています。罪深い運命にある私が、いまだにそれを喜んでいること、これこそ主よ、あなたのマーヤー（幻影）の圧倒的な力によるものです。

Verse 23

संसारचक्रे भ्रमतश्च नित्यं सुदुः खरूपे सुखलेशवर्जिते / मलं वमन्तं नवभिश्च द्वारैः शरीरमारुह्य सुमूढबुद्धिः

完全に迷妄した心で、存在は輪廻の輪の中で絶えず彷徨う体に乗り移ります。その体は激しい苦しみに満ち、真の幸福の痕跡さえもなく、九つの門から常に汚物を排出しています。

Verse 24

नमामि नित्यं तव तत्कथामृतं विहायदेव श्रुतिमूलनाशनम् / कुटुंबपोषं च सदा च कुर्वन्दानाद्यकुर्वन्निवसन् गृहे च

主よ、私はあなたの聖なるお話の甘露に絶えずひれ伏し、ヴェーダの学びの根源を破壊するものを捨て去ります。家に住み、常に家族を養っていても、寄付やそれに関連する義務（慈善や神聖な捧げ物など）を怠ってはなりません。

Verse 25

दूरे च संसारमलं त्विदं कुरु देहि ह्यदो दिव्यकथामृतं सदा / एतादृशोहं तव सद्गुणौघं स्तोतुं समर्थो नास्मि शचीसमश्च

この世俗の存在の不浄を私から遠ざけてください。そして、この神聖な対話の甘露を常に私に授けてください。私のような者には、あなたの気高い資質の洪水を称賛することはできません。シャチー（インドラの妻）に等しい者でさえ、それはできないでしょう。

Verse 26

एवं स्तुत्वानिरुद्धस्तु तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोत्रं मनः स्वायंभुवोब्रवीत्

かくして讃嘆を捧げ終えると、アニルुद्धは沈黙した、ああ鳥の王よ。すると直ちに、スヴァーヤンブヴァ（梵天ブラフマー）は、自らの心より生まれた讃歌を語った。

Verse 27

स्वायंभुव उवाच / स्तोतुं ह्यनुप्रविशतोपि न गर्भदुः खं तस्मादहं परमपूज्यपदं गतस्ते

スヴァーヤンブヴァは言った。「胎内に入るときでさえ、私は胎の苦しみを味わわなかった。ゆえに、汝に対して、最上に尊ばれる位に到ったのである。」

Verse 28

मनोर्भार्या मानवी च यमः संयमिनीपतिः / दिशाभिमानी चन्द्रस्तु सूर्यश्चक्षुर्नियामकः / परस्परसमा ह्येते मुक्त्वा संसारमेव च

マヌの妻はマーナヴィー、ヤマはサンヤミニーの主である。月は方位を司り、太陽は眼と視力を統べる。これらは職分において互いに比肩するが、なお皆、輪廻（サンサーラ）の領域にとどまる。

Verse 29

प्रवाहाद्विगुणोनश्चेत्येवं जानीहि चाण्डज / सूर्यानन्तरजः स्तोतुं वरुणः संप्रचक्रमे

「かく知れ、卵生の者（ガルダ）よ。それは流れに比して、量において二倍だけ少ない。」こののち、スーリヤの後に生まれたヴァルナが讃嘆を始めた。

Verse 30

वरुण उवाच / त्वद्विच्छया रचिते देहगेहे पुत्त्रे कलत्रेपि धने द्रव्यजातौ / ममाहमित्यल्पधिया च मूढा संसारदुः खे विनिमज्जन्ति सर्वे

ヴァルナは言った。「汝の御意によって、この身という『家』は形づくられ、子ら、伴侶、財宝、さまざまな所有もまた備わる。されど浅き知に迷い、『我がもの』『我』に執するゆえ、あらゆる衆生は輪廻（サンサーラ）の苦に沈む。」

Verse 31

अतो हरे तादृशीं मे कुबुद्धिं विनाश्य मे देहि ते पाददास्यम् / अहं मनोः पादपादार्धभूतगुणेन हीनः सर्वदा वै मुरारे

それゆえ、ああハリよ、わがこの迷える邪智を滅し、御足への奉仕（足下の奴僕）をお授けください。ああムラーリよ、私は常に徳に乏しく、最小の分け前にすら満たぬ者です。

Verse 32

एवं स्तुत्वा तु वरुणः प्राञ्जलिः समुपस्थितः / वरुणानन्तरोत्पन्नो नारदो ह्यस्तुवद्धरिम्

かくして讃嘆を捧げ終えると、ヴァルナは合掌して御前に立った。ヴァルナの直後にナーラダが起ち上がり、同じくハリ（主ヴィシュヌ）を讃えた。

Verse 33

नारद उवाच / यन्नामधेयश्रवणानुकीर्तनात्स्वाद्वन्यतत्त्वं मम नास्ति विष्णो / पुनीह्यतश्चैव परोवरायान्यज्जिह्वाग्रे वर्तते नाम तस्य

ナーラダは言った。「ああヴィシュヌよ、御名を聞き、繰り返し唱え讃えることによって、私にはこれより甘美な真理は他にありません。ゆえに私をことごとく清め、上と下を超えた至上者の御名が、わが舌の先に宿りますように。」

Verse 34

यज्जिह्वाग्रे हरिनामैव नास्ति स ब्राह्मणो नैव स एव गोखरः / अहं न जाने च तव स्वरूपं न्यूनो ह्यहं वरुणात्सर्वदैव

舌の先にハリの御名がない者は、真のブラーフマナではなく、ただ牛や驢馬のごとき者である。しかも私は、あなたの真実の御姿を知らない。私は常に劣り、ヴァルナに比してさえなお劣る。

Verse 35

एवं स्तुत्वा नारदो वै खगेन्द्रस्तूष्णीमभूद्देवदेवस्य चाग्रे / यो नारदानन्तरं संबभूव भृगुर्महात्मा स्तोतुमुपप्रचक्रमे

かくして讃嘆を捧げ終えると、ナーラダは—おお鳥の王よ— देवदेव（神々の神）の御前で沈黙した。ついでナーラダの後に起った大魂ブリグは、讃歌を唱え始めた。

Verse 36

भृगुरुवाच / किमासनं ते गरुडासनाय किं भूषणं कौस्तुभभूषणाय / लक्ष्मीकलत्राय किमस्ति देयं वागीश किं ते वचनीयमस्ति / अतो न जाने तव सद्गुणांश्च ह्यहं सदा वरुणा त्पादहीनः

ブリグは言った。「ガルダの上に坐しておられる御身に、いかなる座を捧げ得ましょう。すでにカウストゥバ宝珠を飾りとする御身に、いかなる装身具が相応しいでしょう。吉祥天ラクシュミーを妃とする御身に、いかなる贈り物が捧げられましょう。言葉の主よ、御身に向かっていかなる言葉が語られ得ましょう。ゆえに、御身の高貴なる徳をいかに讃えるべきか、私は真に知りません—私は常に御足下において欠けた者なのです。」

Verse 37

एवं स्तुत्वा हरिं देवं भृगुस्तूष्णीं बभूव ह / तदनन्तरजो ह्यग्निरस्तावीत्पुरुषोत्तमम्

このようにして神なる主ハリを讃えると、ブリグは沈黙した。すると直ちに、次の順に生まれたアグニ（火神）が、至上の人格プルショーत्तマを讃嘆した。

Verse 38

अग्निरुवाच / यत्तेजसाहं सुसमिद्धतेजा हव्यं वहाम्यध्वरे आज्यसिक्तम्

アグニは言った。「その御方の光輝によってこそ、私はいよいよ明るく燃え盛る。私は供物（ハヴィヤ）を、ギーで塗られた捧げ物として、祭祀（ヤジュニャ）の聖なる儀礼へと運ぶ。」

Verse 39

यत्तेजसाहं जठरे संप्रविश्य पचन्नन्नं सर्वदा पूर्णशक्तिः / अतो न जाने तव सद्गुणांश्च भृगोरहं सर्वदैवं समोस्मि

その同じ光輝によって、私は腹中に入り、常に満ち足りた力をもって食物を消化する。ゆえに、あなたの高貴なる徳の広がりを私は尽く知ることができない、ブリグの末裔よ。あらゆる点で、私はあなたと一つであり、同一の神的原理として在るのだ。

Verse 40

तदनन्तरजा स्तोतुं प्रसूतिरुपचक्रमे

その後、プラスーティは讃歌を捧げ始め、賛嘆の詩を唱え出した。

Verse 41

प्रसूतिरुवाच / यन्नामार्थविचारणेपिमुनयो मुह्यति वै सर्वदा त्वद्भीता अपि देवता ह्यविरतं स्त्रीभिः सहैव स्थिताः / मान्धातृध्रुवनारदाश्च भृगवो वैवस्वताद्याखिलाः प्रेम्णा वै प्रणमाम्यहं हितकृते तस्मै नमो विष्णवे

プラスーティーは言った。「汝の聖なる御名の真義を究めようとするとき、ムニたちでさえ常に惑う。神々もまた—汝を畏れ敬いながら—絶えずその妃たちと共に在る。マーンダートリ、ドゥルヴァ、ナーラダ、ブリグ族、ヴァイヴァスヴァタ、その他すべての者に対し、私は愛ゆえに、万有の福利のためにひれ伏す。慈恵の主ヴィシュヌに帰敬し奉る。」

Verse 42

अतो न जाने तव सद्गुणान्सदा एवं विधा का मम शक्तिरस्ति / स्तुत्वा ह्येवं प्रसूतिस्तु तूष्णीमासीत्खगेश्वर

ゆえに、汝の常に勝れた徳を私は真に知り得ない。かくのごとく讃える力が、いかでか私にあろうか。こうして讃嘆を捧げ終えると、母プラスーティーは沈黙した—おお、鳥の主（ガルダ）よ。

Verse 43

अग्निर्वागात्मको ब्रह्मपुत्रो भृगु ऋषिस्तथा / तद्भार्या वै प्रसूतिस्तु त्रय एते समाः स्मृताः

聖なる言葉（ヴァーチ）を本性とするアグニは、ブラフマーの子と説かれる。同様に聖仙ブリグもまた然り。さらにその妻こそプラスーティーであり、この三者は（位階において）等しいものとして記憶される。

Verse 44

वरुणात्पादहीनाश्च प्रवहाद्विगुणाधमाः / दक्षाच्छतावरा ज्ञेया मित्रात्तु द्विगुणाधिकाः

ヴァルナの配下にある者に比して、ある者は足を失ったものと説かれる。プラヴァハと呼ばれる流れ／界の者に比すれば、さらに二倍も卑劣である。ダクシャに由来するものは百倍も悪しと知るべし。だがミトラに比すれば、その苛烈さはなお二倍に増す（過酷となる）。

Verse 45

प्रसूत्यनन्तरं जातो वसिष्ठो ब्रह्मनन्दनः / विनयावनतो भूत्वा स्तोतुं समुपचक्रमे

誕生してすぐ、ヴァシシュタ—ブラフマーに愛される御子—は謙虚に身を低くして礼拝し、ついで讃歌を捧げ始めた。

Verse 46

वसिष्ठ उवाच / नमोस्तु तस्मै पुरुषाय वेधसे नमोनमो ऽसद्वृजिनच्छिदे नमः / नमोनमो स्वाङ्गभवाय नित्यं नतोस्मि हेनाथ तवाङ्घ्रिपङ्कजम्

ヴァシシュタは言った。「至上のプルシャ、創造者ヴェーダスに帰依し奉る。悪と罪を断ち切る御方に、重ねて帰依し奉る。自らの本性より自生する永遠の御方に、常に帰依し奉る。主よ、私はあなたの蓮華の御足にひれ伏す。」

Verse 47

मां पाहि नित्यं भगवन्वासुदेव ह्यग्नेरहं सर्वदा न्यून एव / मित्रादहं सर्वदा किञ्चिदूनः स्तुत्वा देव सोभवत्तत्र तूष्णीम्

「常にお守りください、福徳なる主ヴァースデーヴァよ。まことに私は常にアグニより劣り、またミトラよりもいくらか劣っております。」このように主を讃え終えると、彼はその場で沈黙した。

Verse 48

यो वसिष्ठानन्तरजो मरीचिर्ब्रह्मनन्दनः / हरिन्तुष्टाव परया भक्त्या नारायणं गुरुम्

マリーチ—ヴァシシュタの後に生まれ、ブラフマーの子—は、至高のバクティによってハリを讃え、真のグルとしてナーラーヤナを礼拝し、主を喜ばせた。

Verse 49

मरीचिरुवाच / देवेन चाहं हतधीर्भवनप्रसङ्गात्सर्वाशुभोपगमनाद्विमुखेद्रियश्च / कुर्वे च नित्यं सुखलेशलवादिना त्वद्दरं मनस्त्वशुभकर्म समाचरीष्ये

マリーチは言った。「神なる力の影響により、私の分別は打ち砕かれました。世俗の交わりによって、あらゆる不吉へと近づき、諸感官は正道から背を向けました。それでも、わずかな快楽のかけらに欺かれ、私は日々あなたの『賜物』に心を据え、そのために不善の業を行い続けてしまいます。」

Verse 50

एतादृशोहं भगवाननन्तः सदा वसिष्ठस्य समान एव

「まことに私はこのようである——アナンタ、福徳なる主として、常にヴァシシュタと等しい（不動の堅固さと霊的位階において）。」

Verse 51

एवं स्तुत्वा मरीचिस्तु तूष्णीमास तदा खग / तदतन्तरजोह्यत्रिरस्तावीत्प्राञ्जलिर्हरिम्

かくしてハリを讃え終えると、マリーチはその時、沈黙した。おお鳥王（ガルダ）よ。直後にアトリは合掌して恭敬し、主ハリを讃歌して詠み始めた。

Verse 52

आविर्भवज्जगत्प्रभवायावतीर्णं तद्रक्षणार्थमनवद्यञ्च तथाव्ययाय / तत्त्वार्थमूलमविकारि तव स्वरूपं ह्यानन्दसारमत एव विकारशून्यम्

あなたは世界の生起のため、またその護持のために顕現し降臨される—汚れなく、滅びることのない御方。あなたの真実の本性は、あらゆる実在と義の根本であり、不変にして歓喜（アーナンダ）の精髄である。ゆえに一切の変化を離れている。

Verse 53

त्रैगुण्यशून्यमखिलेषु च संविभक्तं तत्र प्रविश्य भगवन्न हि पश्यतीव / अतो मरारेस्तव सद्गुणांश्च स्तोतुं न शक्रोमि मरीचेतुल्यः

おおバガヴァン、ムーラを討つムラーリよ。あなたは三グナを離れながら、しかも一切の存在のうちに遍く分かち在す。あなたの遍在の神秘に入ろうとしても、人は真にあなたを見、捉えることができぬかのようである。ゆえにムラーリよ、私はあなたの真実の徳の一端すら讃える力がない。私はただ一筋の光のように微小なのだ。

Verse 54

एवं स्तुत्वा ह्यत्रिरपितूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजः स्तोतुमङ्गिरा वाक्यमब्रवीत्

かくして讃え終えると、アトリもまたその時、沈黙した。おお鳥王よ。その後、次の順に生まれたアンギラスが、讃嘆の詞を述べて讃歌を始めた。

Verse 55

अङ्गिरा उवाच / द्रष्टुं न शक्रोमि तव स्वरूपं ह्यनन्तबाहूदरमस्तकं च / अनन्तसाहस्रकिरीटजुष्टं महार्हनानाभरणैश्च शोभितम् / एतादृशं रूपमनन्तपारं स्तोतुं ह्यशक्तस्तु समोस्मि चात्रेः

アンギラスは言った。「私はあなたの真の御姿を拝することができません。無量の御腕、無量の御腹、無量の御頭を備え、幾千幾万の冠に飾られ、数々の無上の宝飾によって輝いておられる。そのように辺際なく尽きることのない御形を、私は讃える力がありません。この点において、私はアトリと等しいのです。」

Verse 56

एवं स्तुत्वा ह्यङ्गिराश्च तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोतुं पुलस्त्यो वाक्यमव्रवीत्

かくして讃嘆を捧げ終えると、アンギラもまた沈黙した、ああ鳥の主よ。ついで順に次なるプラスタヤが、讃歌を唱えんとして言葉を発した。

Verse 57

पुलस्त्य उवाच / यो वा हरिस्तु भगवान्स (स्व) उपासकानां संदर्शयेद्भुवनमङ्गलमङ्गलं च / (लश्च) यस्मै नमो भगवते पुरुपाय तुभ्यं यो वाविता निरयभागगमप्रसङ्गे

プラスタヤは言った。「自らの帰依者に、吉祥にして最上の吉祥なる諸世界を示したもう主ハリ、バガヴァーン。その多相にして遍満なる聖主、福徳具足の御方に、我は礼拝し奉る。地獄の報いとして定められた分を受けに赴く時、その折にこそ彼は護り手となりたもう。」

Verse 58

एतादृशांस्तव गुणान्नवितुं न शक्तं मां पाहि भगवन्सदृशो ह्यङ्गिरसा च

かくも崇高なる御徳を、我は語り尽くす力がない。バガヴァーンよ、我をお護りください。アンギラサでさえ、比べ得るのはごく限られた意味においてのみである。

Verse 59

एवं स्तुत्वा पुलस्त्योपि स्तूष्णीमेव वभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं पुलहो वाक्यमब्रवीत्

かくしてプラスタヤも讃嘆を捧げ終えると、ただ沈黙した。ついで彼の直後に生まれたプラハが、讃歌を始めんとして言葉を発した。

Verse 60

पुलह उवाच / निष्कामरूपरिहितस्य समर्पितं च स्नानावरोत्तमपयः फलपुष्पभोज्यम् / आराधनं भगवतस्तव सत्क्रियाश्च व्यर्थं भवेदिति वदन्ति महानुभावाः

プラハは言った。「大いなる心をもつ聖仙たちは語る。欲を離れたバクティを欠き、正しき内なる姿勢を備えぬ者が、清浄なる沐浴の水、最上の乳、果実、花、食物を捧げても、主への礼拝は—汝の善き儀礼でさえ—むなしく果を結ばぬ、と。」

Verse 61

तस्मै सदा भगवते प्रणमामि नित्यं निष्कामया तव समर्पणमात्रवुद्ध्या / वैकुण्ठनाथ भगवन्स्तवने न शक्तिः सोहं पुलसत्यसदृशोस्मि न संशयोत्र

ゆえに私は、欲なき心をもって、ただ己をあなたに捧げ奉る思いのみで、その至福なるバガヴァーンに常に、永遠に礼拝いたします。ああヴァイクンタの主、バガヴァーンよ、あなたを讃える力は私にはありません。されど私はプラスタヤのごとし、これに疑いはありません。

Verse 62

एवं स्तुत्वा तु पुलहस्तूष्णीमास तदा खग / तदनन्तरजः स्तोतुं क्रतुः समुपचक्रमे

かく讃嘆し終えると、プラハはその時、沈黙した、ああ鳥よ。ついで順に生まれたクラトゥが、讃歌を唱え始めた。

Verse 63

क्रतुरुवाच / प्राणप्रयाणसमये भगवंस्तवैव नामानि संसृतिजदुः खविनाशकानि / येनैकजन्मशमलं सहसैव हित्वा संयाति मुक्तिममलां तमहं प्रपद्ये

クラトゥは言った。「命の息が去るその時、ああバガヴァーンよ、輪廻のさすらいより生じた苦しみを滅するのは、まさにあなたの御名である。その御名によって、人はたとえ一生の穢れであってもたちまち捨て去り、汚れなき解脱に至る。私はその御方に帰依する。」

Verse 64

ये भक्त्या विवशा विष्णो नाममात्रैकदजल्पकाः / तेपि मुक्तिं प्रयान्त्याशु किमुत ध्यायिनः सदा

ああヴィシュヌよ、信愛に圧倒され、ただ一度あなたの御名を唱える者でさえ、速やかに解脱へ至る。ましてや、常にあなたを念じ観想する者は、いかばかりであろう。

Verse 65

एवं स्तुत्वा क्रतुरपि तूष्णीमास खगेश्वर / तदनन्तरजः स्तोतुं मनुर्वैवस्वतोब्रवीत्

かく讃嘆し終えると、クラトゥもまた沈黙した、ああ鳥の王よ。ついで彼の後に生まれたヴァイヴァスヴァタ・マヌが、自らの讃歌を捧げようとして語り始めた。

Verse 66

वैवलस्वत उवाच / सोहं हि कर्मकरणे निरतः सदैव स्त्रीणां भोगे च निरतश्च गुदे प्रमत्तः / जिह्वेन्द्रिये च निरतस्तव दर्शने च सम्यग्विरागसहितः परमो दरेण

ヴァイヴァスヴァタ（ヤマ）は言った。「まことに我は常に世俗の業に没し、女の享楽に執し、卑しき欲（肛門の道）において放逸であった。さらに舌と諸感官にも溺れていた。されど汝を拝した刹那、真の離欲が起こり、甚大なる恐怖もまた湧き上がった。」

Verse 67

मांसास्थिमज्जरुधिरैः सहिते च देहे भक्तिं सदैव भगवन्नपि तस्करे च / गुर्वग्निबाडबगवादिषु सत्सु दुः खात्सम्यग्विरक्तिमुपयामि सहस्व नित्यम्

主よ、肉・骨・髄・血より成るこの身に住し、盗賊や諸々の危難のただ中にあっても、我は汝へのバクティを常に保たんと願う。師の厳しさ、火、海底の火、牛などによって生ずる苦しみより、真の離欲を得させ給え。どうか我を忍び、つねに護り給え。

Verse 68

लोकानुवादश्रवणे परमा च शक्तिर्नारायणस्य नमने न च मेस्ति शक्तिः / लोकानुयानकरणे परमा च शक्तिः क्षेत्रादिमार्गगमने परमा ह्यशक्तिः

世の噂や雑談を聞くことには大いなる力があるのに、ナーラーヤナに礼拝して頭を垂れる力が我にはない。人々に従い追いかけることには大いなる力があるのに、聖なる道—ティールタなどの聖地へ向かう道—を歩むことには最も無力である。

Verse 69

वैश्यादिकेषु धनिकेषु परा च शक्तिः सद्ब्राह्मणेष्वपि न शक्तिरहो मुरारे

ヴァイシャなどの富める者の中には確かに大いなる力がある。だが徳あるバラモンの中にさえ、そのような力はない—ああ、ムラーリ（ヴィシュヌ）よ。

Verse 70

वैवस्वतमनुर्देवं स्तुत्वा तूष्णीं बभूव ह / तदनन्तरजः स्तोतुं विश्वामित्रोपचक्रमे

神なるヴァイヴァスヴァタ・マヌを讃え終えると、彼は黙した。その後、次に生まれたヴィシュヴァーミトラが、讃歌を捧げ始めた。

Verse 71

विश्वामित्र उवाच / न ध्याते चरणांबुजे भगवतो संध्यापि नानुष्ठिता ज्ञानद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मोपिनोपार्जितः / अन्तर्व्याफमलाभिघातकरणे पट्वी श्रुता ते कथा नो देव श्रवणेन पाहि भगवन्मामत्रितुल्यं सदा

ヴィシュヴァーミトラは言った。「私は主の蓮華の御足を観想せず、日々のサンディヤーの勤めさえ行ってこなかった。真の知の門を閂ごと打ち破るに巧みなダルマも、私は積み得なかった。されど、内奥に遍満する垢を撃ち砕く力ある、あなたの聖なる説法を私は聴聞した。おおデーヴァよ—この聴聞そのものの功徳により、バガヴァーンよ、私を護り、常に大聖アトリのごとくあらしめたまえ。」

Verse 72

विश्वामित्रऋषिस्त्वेवं स्तुत्वा तूष्णीं बभूव ह / भृगुनारदक्षांश्च विहाय ब्रह्मपुत्रकाः

かくして聖仙ヴィシュヴァーミトラは、このように讃嘆を捧げ終えると沈黙した。ブリグ、ナーラダ、ダクシャを除き、ブラフマーの子ら（意より生まれた子孫）もまた同様にあった。

Verse 73

सप्तसंख्या वसिष्ठाद्या विश्वामित्रस्तथैव च / वैवस्वतमनुस्त्वेते परस्परसमाः स्मृताः

彼らは七人と数えられる—ヴァシシュタをはじめ、ヴィシュヴァーミトラもまた、さらにヴァイヴァスヴァタ・マヌも含まれる。彼らは互いに同等の位階であると伝えられる。

Verse 74

वह्नेरप्यवरा नित्यं किञ्चिन्मित्राद्गुणाधिकाः / तदनन्तजस्तोत्रं वक्ष्ये शृणु खगेश्वर

火神アグニにさえ劣る者であっても、ある程度において常にミトラより徳に富む。いま、アナンタより生じた讃歌（ストートラ）を説き明かそう—聞け、鳥の王よ。