Shloka 78
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
विश्वाजीप्रमुखाः सर्वे ननृतुश्चाप्सरोगणाः / गङ्गाद्याः पुण्यनद्यश्च स्नानार्थमुपतस्थिरे
Transliteration
viśvājīpramukhāḥ sarve nanṛtuścāpsarogaṇāḥ / gaṅgādyāḥ puṇyanadyaśca snānārthamupatasthire
Translation
ヴィシュヴァージーを先頭とするアプサラーたちは皆舞い踊り、ガンガーをはじめとする聖なる河々も沐浴のために近づき集った。
Word by Word
viśvājī-pramukhāḥwith Viśvājī as leader
viśvājī-pramukhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviśvājī (प्रातिपदिक) + pramukha (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (viśvājī pramukhaḥ yeṣām) ‘with Viśvājī as foremost’
sarveall
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
nanṛtuḥdanced
nanṛtuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√nṛt (नृत्) धातु
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय
apsarā-gaṇāḥgroups of apsarases
apsarā-gaṇāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootapsaras (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (apsarasāṃ gaṇāḥ)
gaṅgā-ādyāḥ(rivers) beginning with Gaṅgā
gaṅgā-ādyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṅgā (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (gaṅgā ādi yāsām) ‘beginning with Gaṅgā’
puṇya-nadyaḥholy rivers
puṇya-nadyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuṇya (प्रातिपदिक) + nadī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (puṇyāḥ nadyaḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्यय
snāna-arthamfor bathing
snāna-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootsnāna (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; द्वितीया-एकवचन-रूपेण अव्ययवत् (for the purpose of bathing)
upatasthireapproached/attended
upatasthire:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√sthā (स्था) धातु
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन