Previous Verse
Next Verse

Shloka 89

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

रहस्याहूय मतिमान्वशिष्ठं स्वपुरोहितम् / उवाचाचारसंशुद्धः सर्वशास्त्रार्थवेदिनम्

rahasyāhūya matimānvaśiṣṭhaṃ svapurohitam / uvācācārasaṃśuddhaḥ sarvaśāstrārthavedinam

賢き王は密かに自らの祭司ヴァシシュタを招き、戒行清浄にして諸シャーストラの義に通じるその人に語りかけた。

rahasyāsecretly
rahasyā:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootrahas (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Tṛtīyā (3rd), Ekavacana; adverbial instrumental ‘in secret’
āhūyahaving summoned
āhūya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootā-hū (हू धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा/ल्यप्), avyaya-kṛdanta; prior action
matimānintelligent, wise
matimān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmatimat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of (implicit) nṛpaḥ/daśarathaḥ
vaśiṣṭhamVasiṣṭha
vaśiṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaśiṣṭha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; proper noun
sva-purohitamhis own family priest
sva-purohitam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + purohita (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: svasya purohitaḥ); Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; apposition to vaśiṣṭham
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
ācāra-saṃśuddhaḥpurified in conduct
ācāra-saṃśuddhaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootācāra (प्रातिपदिक) + saṃśuddha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तृतीया-तत्पुरुष sense: ācāreṇa saṃśuddhaḥ / ācāra-viśeṣeṇa śuddhaḥ); Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate adjective of speaker
sarva-śāstra-artha-vedinamknower of the meanings of all scriptures
sarva-śāstra-artha-vedinam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + śāstra (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक) + vedin (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (multiple determinatives: sarveṣāṃ śāstrāṇām arthaṃ veda iti); Puṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of vaśiṣṭham