Shloka 65
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अस्मिन्नेवान्तरे शत्रुरागच्छति महाबलः / उद्दण्डभेरीनिस्वानैर्विभिन्दन्निव रोदसी
Transliteration
asminnevāntare śatrurāgacchati mahābalaḥ / uddaṇḍabherīnisvānairvibhindanniva rodasī
Translation
まさにその時、強大な敵が迫って来た。荒々しい戦鼓の轟きは、あたかも天地を裂くかのようであった。
Word by Word
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed, just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
अन्तरेin the interval, meanwhile
अन्तरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
शत्रुःthe enemy
शत्रुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
आगच्छतिcomes, approaches
आगच्छति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; आ-उपसर्ग
महाबलःvery powerful
महाबलः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्; कर्मधारयः (महच्च तत् बलं यस्य)
उद्दण्ड-भेरी-निस्वानैःwith the loud sounds of huge drums
उद्दण्ड-भेरी-निस्वानैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootउद्दण्ड (प्रातिपदिक) + भेरी (प्रातिपदिक) + निस्वान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुषः (उद्दण्डानां भेरीनां निस्वानैः)
विभिन्दन्splitting, rending
विभिन्दन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वि-उपसर्ग; शत्रु-विशेषणम्
इवas if
इव:
Upamāna-sūcaka (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; (द्यावापृथिव्योः द्विवचन-शब्दः)