Shloka 12
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
धर्मवान्विहितः पन्था वीराणामेष शाश्वतः / अशोच्यमाहवे मृत्युं प्राप्नुवन्ति यदर्हितम्
Transliteration
dharmavānvihitaḥ panthā vīrāṇāmeṣa śāśvataḥ / aśocyamāhave mṛtyuṃ prāpnuvanti yadarhitam
Translation
これこそが英雄のために定められた正義にして永遠の道である。彼らは戦いにおいて、嘆くには及ばぬ相応しい死を遂げるのだ。
Word by Word
धर्मवान्righteous, possessing dharma
धर्मवान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootधर्मवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (possessive adj.)
विहितःordained, prescribed
विहितः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवि-धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पन्थाःpath, way
पन्थाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वीराणाम्of heroes
वीराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शाश्वतःeternal, perpetual
शाश्वतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootशाश्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
अशोच्यम्not to be lamented
अशोच्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootअ-शोच्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
आहवेin battle
आहवे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootआहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राप्नुवन्तिthey attain
प्राप्नुवन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
यत्which (that)
यत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अर्हितम्deserved, merited
अर्हितम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootअर्ह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to 'यत्')