Shloka 56
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
तदेनां समरे ऽवश्यमात्मवश्यां विधास्यथ / जीवग्राहं च सा ग्राह्या भवद्भिर्ज्वलदायुधैः
Transliteration
tadenāṃ samare 'vaśyamātmavaśyāṃ vidhāsyatha / jīvagrāhaṃ ca sā grāhyā bhavadbhirjvaladāyudhaiḥ
Translation
ゆえに戦場において、必ずや彼女を己が支配のもとに屈せしめよ。さらに汝らの燃え輝く武器で、生け捕りにせよ。
Word by Word
तत्therefore; then
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे/सम्बन्धे निपातवत् (here: 'therefore/then')
एनाम्her
एनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
समरेin battle
समरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
अवश्यम्certainly; necessarily
अवश्यम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअवश्यम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), निश्चयार्थ
आत्मवश्याम्subject to yourselves; under control
आत्मवश्याम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआत्मन् + वश्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (आत्मनः वश्या) विशेषण (एनाम्)
विधास्यथyou will make/bring about
विधास्यथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formलृट् (simple future), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
जीवग्राहम्alive; as a living capture
जीवग्राहम्:
Karma (कर्म/प्रकार)
TypeAdjective
Rootजीव + ग्राह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (जीवन् एव ग्राहः/जीवस्य ग्राहः) क्रियाविशेषणवत् (alive-capture)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
साshe
सा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ग्राह्याis to be seized/captured
ग्राह्या:
Karya (कार्य/विधेय)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formयत्/तव्यत्-अर्थे -य (gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (to be seized)
भवद्भिःby you
भवद्भिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
ज्वलदायुधैःwith blazing weapons
ज्वलदायुधैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootज्वलत् (प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारय (ज्वलद् आयुधानि)