Shloka 36
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
महिषस्कन्धधूम्राभं वनक्रोडवपुर्द्दुति / नीलकण्ठनिभच्छायं निबिडं पप्रथे तमः
Transliteration
mahiṣaskandhadhūmrābhaṃ vanakroḍavapurdduti / nīlakaṇṭhanibhacchāyaṃ nibiḍaṃ paprathe tamaḥ
Translation
濃き闇が広がった。水牛の肩にかかる煙のように煤け、森の猪の身のように荒々しく、ニीलकण्ठ（青き喉の御方）の頸の影に似た色を帯びていた。
Word by Word
महिष-स्कन्ध-धूम्र-आभम्smoky-hued like a buffalo’s shoulder
महिष-स्कन्ध-धूम्र-आभम्:
Karma (कर्म/predicate complement of appearance)
TypeAdjective
Rootमहिष (प्रातिपदिक) + स्कन्ध (प्रातिपदिक) + धूम्र (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष—‘महिषस्कन्धवत् धूम्रः आभः यस्य’ (having a smoky hue like a buffalo’s shoulder), qualifying ‘तमः’
वन-क्रोड-वपुःhaving the vast form of a forest-thicket
वन-क्रोड-वपुः:
Karma (कर्म/predicate complement)
TypeAdjective
Rootवन (प्रातिपदिक) + क्रोड (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष—‘वनक्रोडस्य वपुः’ (having the body/expanse of a forest-thicket), qualifying ‘तमः’
द्युतिappearance/lustre
द्युति:
Karma (कर्म/descriptor)
TypeNoun
Rootद्युति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; used appositionally as ‘(with) lustre/appearance’ (poetic)
नील-कण्ठ-निभ-छायम्shadow like Nīlakaṇṭha’s
नील-कण्ठ-निभ-छायम्:
Karma (कर्म/predicate complement)
TypeAdjective
Rootनील (प्रातिपदिक) + कण्ठ (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक) + छाया (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष—‘नीलकण्ठनिभा छाया यस्य’ (whose shade is like that of Nīlakaṇṭha/blue-throated one), qualifying ‘तमः’
निबिडम्dense
निबिडम्:
Karma (कर्म/object qualifier)
TypeAdjective
Rootनिबिड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण to ‘तमः’
पप्रथेspread/expanded
पप्रथे:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootप्र-√था (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
तमःdarkness
तमः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन