Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मदनकामेश्वरप्रादुर्भावो नाम चतुर्दशो ऽध्यायः तच्छ्रुत्वा वचनं देवी मन्दस्मितमुखांबुजा / उवाच स ततो वाक्यं ब्रह्मविष्णुमुखान्सुरान्

かくして『シュリー・ブラフマाण्ड・マハープラーナ』後分、ハヤグリーヴァとアガスティヤの対話、ラリター物語において、「マダナ＝カーメーシュヴァラ出現」と名づける第十四章がある。その言葉を聞いた、ほほえみをたたえ蓮華のごとき面貌の女神は、ブラフマーとヴィシュヌをはじめとする神々に向かって語った。

Verse 2

स्वतन्त्राहं सदा देवाः स्वेच्छाचारविहारिणी / ममानुरूपचरितो भविता तु मम प्रियः

神々よ、われは常に自在であり、己が意のままに行ずる者。わが愛しき方もまた、わが性にふさわしい行いの者となろう。

Verse 3

तथेति तत्प्रतिश्रुत्य सर्वेर्देवैः पितामहः / उवाच च महादेवीं धर्मार्थसहितं वचः

「そのとおり」と諸神が誓うのを聞いて、祖父神ブラフマーは、大女神に対し、ダルマとアルタを備えた言葉を告げた。

Verse 4

कालक्रीता क्रयक्रीता पितृदत्ता स्वयंयुता / नारीपुरुषयोरेवमुद्वाहस्तु चतुर्विधः

カーラクリータ、クラヤクリータ、ピトリダッター、スヴァヤンユター――かくのごとく、男女の婚姻は四種であると説かれる。

Verse 5

कालक्रीता तु वेश्या स्यात्क्रयक्रीता तु दासिका / गन्धर्वोद्वाहिता युक्ता भार्या स्यात्पितृदत्तका

期限を定めて得られた女はヴェーシャー（veśyā）と呼ばれ、代価で買われた女はダーシカー（dāsikā）と呼ばれる。ガンダルヴァ婚によって結ばれた者、また父により授けられた者は、妻と称される。

Verse 6

समानधर्मिणी युक्ता भार्या पितृवशंवदा / यदद्वैतं परं ब्रह्म सदसद्भाववर्जितम्

同じダルマにかなう相応の妻とは、父の意に従う者である。しかるに、不二（アドヴァイタ）の至上ブラフマンは、有と無のいかなる相も離れている。

Verse 7

चिदानन्दात्मकं तस्मात्प्रकृतिः समजायत / त्वमेवासीच्च तद्ब्रह्म प्रकृतिः सा त्वमेव हि

意識と歓喜（チット・アーナンダ）を本質とするそれより、プラクリティが生じた。汝こそそのブラフマンであり、そのプラクリティもまた、まさしく汝である。

Verse 8

त्वमेवानादिरखिला कार्यकारणरूपिणी / त्वामेव हि विचिन्वन्ति योगिनः सनकादयः

汝こそ無始にして一切、因と果の姿を具する。サナカらのヨーギーたちは、まさに汝のみを探求する。

Verse 9

सदसत्कर्मरूपां च व्यक्ताव्यक्तो दयात्मिकाम् / त्वामेव हि प्रशंसंति पञ्चब्रह्मस्वरूपिणीम्

汝は有と無の業の相であり、顕と不顕の両面を備え、慈悲を本性とする。人々は汝を、五つのブラフマン相（パンチャ・ブラフマ）を具するものとして讃える。

Verse 10

त्वामेव हि सृजस्यादौ त्वमेव ह्यवसि क्षणात् / भजस्व पुरुषं कञ्चिल्लोकानुग्रहकाम्यया

汝こそ初めに創り、汝こそ刹那に護る。諸世界を憐れみ恵まんがため、あるプルシャを選び給え。

Verse 11

इति विज्ञापिता देवी ब्रह्मणा सकलैः सुरैः / स्रजमुद्यम्य हस्तेन चक्षेप गगनान्तरे

かくして梵天と諸天に請われ、女神は手に花鬘を掲げ、虚空のただ中へと投げ放った。

Verse 12

तयोत्सृष्टा हि सा माला शोभयन्ती नभस्थलम् / पपात कण्ठदेशे हि तदा कामेश्वरस्य तु

投げ放たれたその花鬘は虚空を彩りつつ、やがてカーメーシュヴァラの御首のあたりに落ちた。

Verse 13

ततो मुमुदिरे देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः / ववृषुः पुष्पवर्षाणि मन्दवातेरिता घनाः

すると梵天・ヴィシュヌを先頭とする神々は歓喜し、そよ風に促された雲は花の雨を降らせた。

Verse 14

अथोवाच विधाता तु भगवन्तं जनार्दनम् / कर्तव्यो विधिनोद्वाहस्त्वनयोः शिवयोर्हरे

ついで創造主（梵天）は世尊ジャナールダナに告げた。「ハリよ、このシヴァとシヴァーの婚儀を、定めの儀礼により執り行うべきである。」

Verse 15

मुहुर्तो देवसम्प्राप्तो जगन्मङ्गलकारकः / त्वद्रूपा हि महादेवी सहजश्च भवानपि

諸天により得られたこの吉祥の時が到来し、世界に福徳をもたらす。大女神はまことに汝の姿そのものであり、汝もまた本性として彼女の伴侶である。

Verse 16

दातुमर्हसि कल्याणीमस्मै कामशिवाय तु / तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवदेवस्त्रिविक्रमः

汝はこのカーマ・シヴァに吉祥なるカリヤーニーを授けるにふさわしい。その言葉を聞き、神々の神トリヴィクラマは承諾した。

Verse 17

ददौ तस्यै विधानेन प्रीत्या तां शङ्कराय तु / देवर्षिपितृमुख्यानां सर्वेषां देवयोगिनाम्

彼は定められた儀礼に従い、喜びをもって彼女をシャンカラに授けた。天の聖仙、祖霊の主たち、すべての神聖なるヨーギーが立ち会っていた。

Verse 18

कल्याणं कारयामास शिवयोरादिकेशवः / उपायनानि प्रददुः सर्वे ब्रह्मादयः सुराः

アーディ・ケーシャヴァはシヴァと女神の吉祥なる婚礼を執り行わせた。ブラフマーをはじめ諸天は皆、贈り物を捧げた。

Verse 19

ददौ ब्रह्मेक्षुचापं तु वज्रसारमनश्वरम् / तयोः पुष्पायुधं प्रादादम्लानं हरिरव्ययम्

ブラフマーは金剛の精髄をもつ不滅の甘蔗の弓を授けた。変わることなきハリは、二人に枯れぬ花の武器を与えた。

Verse 20

नागपाशं ददौ ताभ्यां वरुणो यादसांपतिः / अङ्कुशं च ददौ ताभ्यां विश्वकर्मा विशांपतिः

水の生きものの主ヴァルナは二人にナーガの縄（ナーガパーシャ）を授け、民の主ヴィシュヴァカルマンは二人に制御の鉤（アンクシャ）を授けた。

Verse 21

किरीटमग्निः प्रायच्छत्ताटङ्कौ चन्द्रभास्करौ / नवरत्नमयीं भूषां प्रादाद्रत्नाकरः स्वयम्

火神アグニは冠を授け、月と太陽は耳飾り（タाटங்கカ）を授け、宝の主ラトナーキャラ自ら九宝の荘厳を捧げた。

Verse 22

ददौ सुराणामधिपो मधुपात्रमथाक्षयम् / चिन्तामणिमयीं मालां कुबेरः प्रददौ तदा

神々の主は尽きぬ蜜の器を授け、そのときクベーラはチンターマニの珠で成る花輪を授けた。

Verse 23

साम्राज्यसूचकं छत्रं ददौ लक्ष्मीपतिः स्वयम् / गङ्गा च यमुना ताभ्यां चामरे चन्द्रभास्वरे

ラクシュミーの主みずから帝権を示す天蓋の傘を授け、ガンガーとヤムナーは月光のように輝くチャーマラの払子を二人に与えた。

Verse 24

अष्टौ च वसवो रुद्रा आदित्याश्चाश्विनौ तथा / दिक्पाला मरुतः साध्या गन्धर्वाः प्रमथेश्वराः / स्वानिस्वान्यायुधान्यस्यै प्रददुः परितोषिताः

八柱のヴァス、ルドラたち、アーディティヤたち、そしてアシュヴィニー双神。さらに方位護神、マルト、サーディヤ、ガンダルヴァ、プラマタの主らは皆よろこび、彼女にそれぞれの武器を授けた。

Verse 25

रथांश्च तुरगान्नागान्महावेगान्महाबलान् / उष्टानरोगानश्वांस्तान्क्षुत्तृष्णापरिवर्जितान् / ददुर्वज्रोपमाकारान्सायुधान्सपरिच्छदान्

彼らは、疾く力強い戦車・馬・象を、また病なき駱駝と、飢え渇きに煩わされぬ馬を授けた。さらに金剛（ヴァジュラ）のごとき姿で、武器と一切の装具を備えたものを与えた。

Verse 26

अथाभिषेकमातेनुः साम्राज्ये शिवयोः शिवम् / अथाकरोद्विमानं च नाम्ना तु कुसुमाकरम्

ついで彼らは、聖なるシヴァの御夫婦の王権において吉祥の灌頂（アビシェーカ）を執り行い、さらに「クスーマーカラ」と名づける天のヴィマーナを造った。

Verse 27

विधाताम्लानमालं वै नित्यं चाभेद्यमायुधैः / दिवि भुव्यन्तरिक्षे च कामगं सुसमृद्धिमत्

ヴィダータは、決して萎れぬ花鬘を授け、また武器により常に破られぬものとした。それは天・地・空を望みのままに行き、豊饒に満ちていた。

Verse 28

यद्गन्धघ्राणमात्रेण भ्रान्तिरोगक्षुर्धातयः / तत्क्षणादेव नश्यन्ति मनोह्लादकरं शुभम्

その香りをただ嗅ぐだけで、迷い・病・粗きダートゥ（体要素）の乱れはたちまち滅びる。吉祥にして、心を歓ばせるものとなる。

Verse 29

तद्विमानमथारोप्य तावुभौ दिव्यदंपती / चामख्याजनच्छत्रध्वजयष्टिमनोहरम्

ついでその天の夫婦は、そのヴィマーナに乗り込んだ。そこはチャーマラの払子、儀礼の扇、天蓋、旗幟、旗竿により、まことに麗しく飾られていた。

Verse 30

वीणावेणुमृदङ्गादिविविधैस्तौर्यवादनैः / सेव्यमाना सुरगणैर्निर्गत्य नृपमन्दिरात्

ヴィーナやヴェーヌ、ムリダンガなど多様な楽器の妙音に包まれ、神々の一団に奉仕されつつ、彼女は王宮を出た。

Verse 31

ययौ वीथीं विहारेशा शोभयन्ती निजौजसा / प्रतिहर्म्याग्रसंस्थाभिरप्सरोभिः सहस्रशः

遊楽の主たる彼女は、自らの光で通りを飾りつつ、宮殿の前廊に並ぶ幾千のアプサラスとともに進んだ。

Verse 32

सलाजाक्षतहस्ताभिः पुरन्ध्रीभिश्च वर्षिता / गाथाभिर्मङ्गलार्थाभिर्वीणावेण्वादिनिस्वनैः / तुष्यन्ती वीवीथिवीथीषु मन्दमन्दमथाययौ

女たちは手にラージャとアクシャタを携えて彼女に撒き、吉祥の歌が唱えられ、ヴィーナやヴェーヌの音が響いた。彼女は満ち足りて、通りから通りへとゆるやかに進んだ。

Verse 33

प्रतिगृह्याप्स रोभिस्तु कृतं नीराजनाविधिम् / अवरुह्य विमानग्रात्प्रविवेश महासभाम्

アプサラスが行ったニーラージャナの儀を受け、彼女はヴィマーナから降りて大集会の間へ入った。

Verse 34

सिंहासनमधिष्ठाय सह देवेन शंभुना / यद्यद्वाञ्छन्ति तत्रस्था मनसैव महाजनाः / सर्वज्ञा साक्षिपातेन तत्तत्कामानपूरयत्

神シャンブとともに獅子座の玉座に就き、そこに集う大人たちが心に願うことは何であれ、全知なる彼女はただ一瞥でそれぞれの願いを成就させた。

Verse 35

तद्दृष्ट्वा चरितं देव्या ब्रह्मा लोक पितामहः / कामाक्षीति तदाभिख्यां ददौ कामेश्वरीति च

女神の聖なる行いを見た世界の祖父ブラフマーは、その時彼女に「カーマークシー」および「カーメーシュヴァリー」の名を授けた。

Verse 36

ववर्षाश्चर्यमेघो ऽपि पुरे तस्मिंस्तदाज्ञया / महार्हाणि च वस्तूनि दिव्यान्याभरणानि च

彼女の命により、その都では不思議な雲が降り注ぎ、至宝の品々と天上の装身具が雨のように降った。

Verse 37

चिन्तामणिः कल्पवृक्षः कमला कामधेनवः / प्रतिवेश्म ततस्तस्थुः पुरो देव्याजयाय ते

やがてチンターマニ、カルパヴリクシャの樹、カマラー、そしてカーマデーヌの聖牛たちは、女神の勝利を讃えるため、家ごとにその門前に立った。

Verse 38

तां सेवैकरसाकारां विमुक्तान्यक्रियागुणाः / सर्वकामार्थसंयुक्ता हृष्यन्तः सार्वकालिकम्

彼女への奉仕に一味となり、不活性の性質から解き放たれ、あらゆる願いと成就を備えて、彼らは常に歓喜していた。

Verse 39

पितामहो हरिश्चैव महादेवश्च वासवः / अन्ये दिशामधीशास्तु सकला देवतागणाः

そこには祖父ブラフマー、ハリ（ヴィシュヌ）、マハーデーヴァ、ヴァーサヴァ（インドラ）、そして他の方角の守護神ら、あらゆる神々の群れが集っていた。

Verse 40

देवर्षयो नारदाद्याः सनकाद्याश्च योगिनः / महर्षयश्च मन्वाद्या वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः

ナーラダらのデーヴァリシ、サナカらのヨーギー、またマヌやヴァシシュタらのマハーリシ――苦行の功徳に富む聖者たちがそこにいた。

Verse 41

गन्धर्वाप्सरसो यक्षा याश्चान्या देवजातयः / दिवि भूम्यन्तरिक्षेषु ससंबाधं वसंति ये

ガンダルヴァ、アプサラス、ヤクシャ、その他の神族で、天・地・空に群れ住む者たちも皆そこにいた。

Verse 42

ते सर्वे चाप्यसंबाधं निवसंति स्म तत्पुरे

彼らは皆、その都において少しの窮屈もなく、ゆったりと住まった。

Verse 43

एवं तद्वत्सला देवी नान्यत्रैत्यखिलाज्जनात् / तोषयामास सततमनुरागेण भूयसा

かくして衆生に慈しみ深い女神は、人々を離れて他所へ行くことなく、いよいよ増す愛情をもって常に彼らを満ち足らせた。

Verse 44

राज्ञो महति भूर्लोके विदुषः सकलेप्सिताम् / राज्ञी दुदोहाभीष्टानि सर्वभूतलवासिनाम्

ブールローカにおいて、その偉大で賢明な王のあらゆる望みを、王妃はまるで乳を搾るように引き出し、地上のすべての者に所願の恵みを授けた。

Verse 45

त्रिलोकैकमहीपाले सांबिके कामशङ्करे / दशवर्षसहस्राणि ययुः क्षण इवापरः

三界の唯一の王であり、アンビカーに愛されるカーマシャンカラの治世では、一万年がまるで次の一刹那のように過ぎ去った。

Verse 46

ततः कदा चिदागत्य नारदो भगवानृषिः / प्रणम्य परमां शक्तिं प्रोवाच विनयान्वितः

やがてある時、聖なる仙人ナーラダが来臨し、至上のシャクティに礼拝して、恭しく語った。

Verse 47

पर ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमैश्वरि / मदसद्भावसंकल्पविकल्पकलनात्मिका

至上の女神よ。あなたは至高のブラフマン、至上の住処、最も清浄なるもの。私の「有と無」の思いから生じるサンカルパとヴィカルパを量り形づくる本体もまたあなたである。

Verse 48

जगदभ्युदयार्थाय व्यक्तभावमुपागता / असज्जनविनाशार्था सज्जनाभ्युदयार्थिनी / प्रवृत्तिस्तव कल्याणि साधूनां रक्षणाय हि

吉祥なる女神よ。世界の興隆のためにあなたは顕現し、悪しき者を滅し、善き者を栄えさせ、サードゥたちを守護するためにこの働きを起こされる。

Verse 49

अयं भण्डो ऽसुरो देवि बाधते जगतां त्रयम् / त्वयैकयैव जेतव्यो न शक्यस्त्वपरैः सुरैः

女神よ。このバンダというアスラが三界を悩ませています。彼を討てるのはあなたお一人のみで、他の神々には成し得ません。

Verse 50

त्वत्सेवैकपरा देवाश्चिरकालमिहोषिताः / त्वदाज्ञया गमिष्यन्ति स्वानिस्वानि पुराणि तु

神々は久しくここに留まり、ただ汝への奉仕に専心していた。汝の御命により、それぞれの天宮へと赴くであろう。

Verse 51

अमङ्गलानि शून्यानि समृद्धार्थानि संत्वतः / एवं विज्ञापिता देवी नारदेनाखिलेश्वरी / स्वस्ववासनिवासाय प्रेषयामास चामरान्

汝の御前では不吉は消え、あらゆる願いは豊かに成就する。ナラダの奏上を受け、万有の主たる女神はチャーマラたちをそれぞれの住処へ遣わした。

Verse 52

ब्रह्माणं च हरिं शंभुं वासवादीन्दिशां पतीन् / यथार्हं पूजयित्वा तु प्रेषयामास चांबिका

アンビカーは、ブラフマー、ハリ、シャンブ（シヴァ）ならびにインドラら方位の主たちを相応しく礼拝し、そして送り出した。

Verse 53

अपराधं ततस्त्यक्तुमपि संप्रेषिताः सुराः / स्वस्वांशैः शिवयोः सेवामादिपित्रोरकुर्वत

さらに神々は過ちを捨てるためにも遣わされ、それぞれの分身をもって、原初の父母たるシヴァとシヴァーに奉仕した。

Verse 54

एतदाख्यानमायुष्यं सर्वमङ्गलकारणम् / आविर्भावं महादेव्यास्तस्या राज्याभिषेचनम्

この物語は寿命を増し、あらゆる吉祥の因となる――マハーデーヴィーの顕現と、その王権の灌頂（即位）である。

Verse 55

यः प्रातरुत्थितो विद्वान्भक्तिश्रद्धासमन्वितः / जपेद्धनसमृद्धः स्यात्सुधासंमितवाग्भवेत्

暁に起き、バクティとシュラッダーを備えた賢者がジャパを唱えるなら、財は満ち、言葉は甘露のごとく甘美となる。

Verse 56

नाशुभं विद्यते तस्य परत्रेह च धीमतः / यशः प्राप्नोति विपुलं समानोत्तमतामपि

その賢明なる者には、この世にも来世にも不吉はなく、広大な名声を得て、同等に最上の卓越にも至る。

Verse 57

अचला श्रीर्भवेतस्य श्रेयश्चैव पदेपदे / कदाचिन्न भयं तस्य तेजस्वी वीर्यवान्भवेत्

その者のシュリーは揺るがず、歩むごとに吉祥がある。恐れは決して起こらず、光輝に満ち、勇力ある者となる。

Verse 58

तापत्रयविहीनश्च पुरुषार्थैश्च पूर्यते / त्रिसंध्यं यो जपेन्नित्यं ध्यात्वा सिंहासनेश्वरीम्

獅子座の女主シンハーサネーシュヴァリーを観想し、日々三つのサンディヤにジャパを唱える者は、三苦を離れ、プルシャールタに満たされる。

Verse 59

षण्मासान्महतीं लक्ष्मीं प्राप्नुयाज्जापकोत्तमः

最上のジャパ行者は、六か月のうちに大いなるラクシュミーを得る。