Shloka 168
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम् / प्रवृष्टैश्च तथात्यर्थं वारिणा पूर्यते जगत्
Transliteration
sughoramaśivaṃ sarvaṃ nāśayanti ca pāvakam / pravṛṣṭaiśca tathātyarthaṃ vāriṇā pūryate jagat
Translation
きわめて恐ろしく不吉なるものは万物を、火さえも滅し、激しい降雨の水によって世界は満ちあふれる。
Word by Word
सु-घोरम्very terrible
सु-घोरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्ग/उपपद) + घोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; अव्ययीभाव-समास (सु + घोर) = ‘अत्यन्तं घोरम्’
अशिवम्inauspicious
अशिवम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअशिव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘समस्तम्’
नाशयन्तिthey destroy
नाशयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनाशय् (धातु; णिच्-प्रयोजक, √नश्)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
पावकम्fire
पावकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्रवृष्टैःby the rains having poured down
प्रवृष्टैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootप्र-√वृष् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय) → प्रवृष्ट (कृदन्त-भूतकृदन्त)
Formत-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘प्रवृष्ट’ = ‘वृष्टं जातम्/वृष्टिभिः’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
तथाthus, likewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
अत्यर्थम्excessively
अत्यर्थम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय-उपसर्ग) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverb) = ‘अतिशयेन’
वारिणाby water
वारिणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
पूर्यतेis filled
पूर्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर् (धातु; √पॄ/पूर्)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोग (passive)
जगत्the world
जगत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन