Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

निशयामिव खद्योतः प्रावृट् काले ततस्तदा / तदा कामेन तरसामन्यामानःस्वयं धिया

niśayāmiva khadyotaḥ prāvṛṭ kāle tatastadā / tadā kāmena tarasāmanyāmānaḥsvayaṃ dhiyā

雨季の夜に蛍がまたたくように、その時彼は欲望の勢いに駆られ、自らの知によって他所を探し求めた。

niśayāmnight
niśayām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootniśā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
ivalike/as
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/marker)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
khadyotaḥfirefly
khadyotaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkhadyota (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
prāvṛṭthe rainy season
prāvṛṭ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootprāvṛṭ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); ऋतु-विशेषः (name of season)
kālein (the) time/season
kāle:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
tataḥthereupon/from that
tataḥ:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), अपादानार्थक/क्रमसूचक (from there/thereupon)
tadāthen
tadā:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
tadāat that time
tadā:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
kāmenaby desire/impulse
kāmena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
tarasāwith speed/force
tarasā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottaras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); अव्ययीभावार्थे (in the sense of speed/force)
manyamānaḥthinking/considering
manyamānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootman (धातु) + śānac (शानच्)
Formवर्तमान-कृदन्त (present participle), परस्मैपदी-प्रयोग (active sense), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
svayamby himself
svayam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formआत्मवाचक-अव्यय (reflexive adverb)
dhiyāby intellect
dhiyā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)