Shloka 33
Cākṣuṣa–Vaivasvata Manvantara Transition, Deva-Gaṇa Taxonomy, and Loka-Triad Etymology
Bhūr–Antarikṣa–Dyu
Devanagari script
इत्येष ह मया पादो द्वितीयः कथितोद्विजाः / विस्तरेणानुपूर्व्या च भूयः किं कथयाम्यहम्
Transliteration
ityeṣa ha mayā pādo dvitīyaḥ kathitodvijāḥ / vistareṇānupūrvyā ca bhūyaḥ kiṃ kathayāmyaham
Translation
おお、二度生まれ（dvija）たちよ。かくして第二のパーダを順序立てて詳しく語り終えた。今さら何をさらに語ろうか。
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (thus)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
मयाby me
मया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन
पादःsection/quarter (pāda)
पादः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण
कथितःhas been narrated
कथितः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootकथित (कृदन्त; √कथ् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (has been told)
द्विजाःO twice-born (brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), बहुवचन
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial-locative sense via instr.)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (in detail)
अनुपूर्व्याin proper sequence
अनुपूर्व्या:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (in due order)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
भूयःfurther/again
भूयः:
Sambandha (सम्बन्ध/adverb)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (again/further)
किम्what
किम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
कथयामिdo I tell/narrate
कथयामि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन