Shloka 157
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
पर्वताश्चावदीर्यन्त ध्वजभङ्गश्च नाभवत् / अकृष्टपच्या पृथिवी सिद्ध्यन्त्यन्नानि चिन्तया
Transliteration
parvatāścāvadīryanta dhvajabhaṅgaśca nābhavat / akṛṣṭapacyā pṛthivī siddhyantyannāni cintayā
Translation
山々は裂けても旗は折れず、大地は耕さずとも実り、ただ念ずるだけで食は成就した。
Word by Word
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अवदीर्यन्तsplit apart; were rent
अवदीर्यन्त:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-दीर् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
ध्वजभङ्गःthe breaking of standards
ध्वजभङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्वज + भङ्ग (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘breaking of banners/standards’), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
अभवत्occurred; happened
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अकृष्टपच्याyielding without cultivation
अकृष्टपच्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअकृष्ट + पच्या (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (‘ripening without ploughing’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सिद्ध्यन्तिcome to be; are produced
सिद्ध्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसिध् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
अन्नानिfoods; grains
अन्नानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चिन्तयाby mere thought
चिन्तया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/हेतुवाचक प्रयोग