Shloka 149
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
शारांश्च बिभ्रद्रक्षार्थ कवचं च महाप्रभम् / तस्मिञ्जा ते ऽथ भूतानि संप्रहृष्टानि सर्वशः
Transliteration
śārāṃśca bibhradrakṣārtha kavacaṃ ca mahāprabham / tasmiñjā te 'tha bhūtāni saṃprahṛṣṭāni sarvaśaḥ
Translation
護りのために矢を携え、まばゆい鎧をまとった。彼が生まれるや、あらゆる生きものは遍く歓喜した。
Word by Word
शारान्arrows
शारान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
बिभ्रत्bearing, carrying
बिभ्रत्:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (सः)
रक्षार्थम्for protection
रक्षार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootरक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष (purpose: “for protection”); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थक
कवचम्armor
कवचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
महाप्रभम्greatly radiant, splendid
महाप्रभम्:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (कवचम्)
तस्मिन्in him/therein
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
जातानिborn, arisen
जातानि:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (भूतानि)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), बहुवचन
अथthen
अथ:
Kriya-sambandha (क्रिया-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
भूतानिbeings, creatures
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
संप्रहृष्टानिexceedingly delighted
संप्रहृष्टानि:
Karta (कर्ता) विशेषण
TypeAdjective
Rootहृष् (धातु) → संप्रहृष्ट (कृदन्त)
Formउपसर्ग-युक्त क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम् (भूतानि)
सर्वशःin all ways
सर्वशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formपरिमाण/प्रकारवाचक-अव्यय (in every way, wholly)