Shloka 116
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
अष्टाविंशतिकृत्वो वै वेदा व्यस्ता महर्षिभिः / सप्तमे द्वापरे व्यमताः स्वयं वेदाः स्वयंभुवा
Transliteration
aṣṭāviṃśatikṛtvo vai vedā vyastā maharṣibhiḥ / saptame dvāpare vyamatāḥ svayaṃ vedāḥ svayaṃbhuvā
Translation
大聖たちは二十八度ヴェーダを分編した。第七のドヴァーパラにおいては、自生者スヴァヤンブー自らがヴェーダを分け定めた。
Word by Word
अष्टाविंशतिकृत्वःtwenty-eight times
अष्टाविंशतिकृत्वः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअष्टाविंशति + कृत्वस् (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासाधारित अव्यय (अष्टाविंशतिः कृत्वः = 28 times); संख्यावाचक-आवृत्तिवाचक अव्यय
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis
वेदाःthe Vedas
वेदाः:
Karma (कर्म/Object; in passive)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
व्यस्ताःwere divided/arranged
व्यस्ताः:
Kriya (क्रिया; participial predicate)
TypeVerb
Rootवि-अस्/स्था (धातु) + व्यस्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-भाव (were arranged/divided)
महर्षिभिःby the great sages
महर्षिभिः:
Karana (करण/Instrument; agent)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (महान् ऋषिः); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण/कर्तृ (agent in passive)
सप्तमेin the seventh
सप्तमे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (द्वापरे)
द्वापरेin the Dvāpara (age)
द्वापरे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootद्वापर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (time)
व्यमताःwere apportioned/measured out
व्यमताः:
Kriya (क्रिया; participial predicate)
TypeVerb
Rootवि-मन् (धातु) + व्यमत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘were measured/apportioned’ (passive predicate)
स्वयम्by himself
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मवाचक (by oneself)
वेदाःthe Vedas
वेदाः:
Karma (कर्म/Object; in passive)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; पुनरुक्त-कर्तृ/कर्म-निर्देश (contextual)
स्वयंभुवाby the Self-born (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Karana (करण/Instrument; agent)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (स्वयं भूः यस्य/यः = self-born); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/कर्तृ (agent in passive)